Nhân chứng lịch sử xác nhận mộ liệt sỹ tập thể tại Kinh thành Huế
Một người từng tận mắt chứng kiến việc chôn cất nhiều thi hài bộ đội tại hố bom gần cửa Chánh Tây thuộc di tích Kinh thành Huế khẳng định những gì ông kể lại là sự thật hoàn toàn. Lời chứng của ông đang được các cơ quan chức năng thành phố Huế đối chiếu, xác minh để phục vụ công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sỹ.
Cậu bé 12 tuổi chứng kiến sự thật lịch sử trong biến cố Mậu Thân 1968
Liên quan đến thông tin nghi có mộ liệt sỹ tập thể tại khu vực cửa Chánh Tây của di tích Kinh thành Huế (phường Phú Xuân, thành phố Huế), ông Lê Văn Lượt (SN 1956, trú phường Phú Xuân) cho biết bản thân đã trực tiếp chứng kiến sự việc từ 58 năm trước.
Vào sáng 25 tháng Giêng năm 1968 — thời điểm quân Việt Nam Cộng hòa chiếm lại Thành nội Huế trong chiến dịch Tết Mậu Thân — cậu bé Lượt khi ấy mới 12 tuổi ngồi phía sau xe đạp của cha, cùng đi kiểm tra trang trại gia đình trên khu vực Thượng thành của di tích Kinh thành Huế.
Ông Lê Văn Lượt trao đổi với phóng viên (Ảnh: Vi Thảo).
Trên đường đến trang trại, hai cha con phát hiện nhiều thi hài bộ đội hi sinh tại khu vực ngã tư đường Nguyễn Trãi - Thái Phiên (nay thuộc phường Phú Xuân). Lực lượng công binh của chế độ Việt Nam Cộng hòa sau đó đã gom các thi hài này về một hố bom nằm sát cửa Chánh Tây để tiến hành chôn cất. Khi tới khu vực trang trại của gia đình, cha con ông Lượt tiếp tục phát hiện thêm 3 thi hài cùng vũ khí và đã báo cho lực lượng công binh đến mang đi.
Theo lời ông Lượt, trong sự kiện Mậu Thân 1968, khu vực cửa Chánh Tây cùng các đoạn Thượng thành phía tây và phía bắc của Kinh thành Huế là nơi diễn ra giao tranh dữ dội. Người dân sinh sống xung quanh phần lớn đều phải sơ tán. Hai cha con ông thuộc số ít người dám đi qua vùng vừa có giao tranh, vì vậy mới trở thành nhân chứng cho những gì xảy ra.
Hố bom cạnh cửa Chánh Tây — nơi chưa từng được khai quật
Sau năm 1975, trong quá trình người dân canh tác, cuốc đất làm vườn trên khu vực Thượng thành, nhiều hiện vật liên quan đến chiến tranh đã được phát hiện và báo lên cơ quan chức năng để tổ chức tìm kiếm, cất bốc hài cốt liệt sỹ. Tuy nhiên, phần mộ tập thể trong hố bom cũ bên cửa Chánh Tây đến nay vẫn chưa được khai quật.
Ông Lượt chỉ vị trí có mộ liệt sỹ tập thể tại khu vực cửa Chánh Tây của di tích Kinh thành Huế (Ảnh: Lê Sáu).
Năm 2018, trong một buổi sáng ghé hàng quán gần cửa Chánh Tây ăn sáng và uống cà phê, ông Lượt tình cờ gặp lại chủ cơ sở — người trước đây từng làm cảnh sát trong chế độ cũ và có tham gia dọn đường để công binh vận chuyển thi hài quân giải phóng về chôn tại hố bom. Người này đã giúp ông xác nhận vị trí chính xác của hố bom cũng như số lượng thi hài được mai táng tại đó. Hiện người chủ quán này đã qua đời nhiều năm.
Khi "Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sỹ" được triển khai, ông Lượt quyết định lên tiếng và chủ động cung cấp thông tin cho cơ quan chức năng. Ông khẳng định mọi thông tin mình đưa ra đều chính xác, với mong muốn hài cốt các liệt sỹ sớm được tìm kiếm và quy tập đầy đủ.
Ngoài khu vực cửa Chánh Tây, ông Lượt còn tiếp cận được các nguồn tin khác cho biết nhiều thi hài bộ đội đã được đưa ra chôn cất tại bãi đất trống phía ngoài cửa Hậu của Kinh thành Huế. Những người cung cấp thông tin này vốn là lực lượng quân y bên kia chiến tuyến, được giao nhiệm vụ xử lý hậu sự. Ông Lượt đã cung cấp thông tin và cùng đoàn công tác của Bộ Chỉ huy Quân sự thành phố Huế trực tiếp khảo sát vị trí này.
Mở rộng phạm vi khảo sát và xác minh
Các cơ quan chức năng thành phố Huế hiện đang tích cực xác minh thông tin người dân cung cấp về ngôi mộ tập thể được cho là nằm trong hố bom cũ sát cửa Chánh Tây của Kinh thành Huế. Theo thông tin ban đầu, hố bom này chứa khoảng 15 thi hài bộ đội hi sinh do lực lượng công binh Việt Nam Cộng hòa gom về và chôn lấp, ở độ sâu gần 3m.
Cho đến nay, các tổ công tác thuộc Bộ Chỉ huy Quân sự thành phố Huế đã tìm gặp nhiều nhân chứng, đặc biệt là những người cao tuổi từng sinh sống hoặc làm việc tại khu vực này trong thời điểm xảy ra biến cố Mậu Thân 1968, để tiến hành đối chiếu và xác thực thông tin.
Bãi đất trống bên ngoài cửa Hậu của di tích Kinh thành Huế được cho là nơi có nhiều thi hài bộ đội được mai táng sau sự kiện Mậu Thân năm 1968 (Ảnh: Vi Thảo).
Đáng chú ý, thông qua báo cáo tác chiến tấn công Thành nội Huế trong dịp Tết Mậu Thân 1968 của Trung đoàn 6 - Quân khu Trị Thiên — tài liệu từng bị phía Mỹ thu giữ và dịch sang tiếng Anh, hiện đang lưu giữ tại bảo tàng Đại học Texas, Hoa Kỳ — cơ quan chức năng đã xác định được một số tình tiết lịch sử quan trọng có liên quan.
Báo cáo ghi rõ: chiến dịch Mậu Thân khai hỏa lúc 2h33 ngày 31/1/1968 (mùng 2 tháng Giêng năm Mậu Thân). Quân giải phóng làm chủ Thành nội Huế trong vòng 25 ngày. Đến ngày 5/2/1968, cửa Chánh Tây bị bom ném sập. Đêm 24/2/1968, lực lượng quân giải phóng rút khỏi Thành nội Huế.
Dựa trên kết quả xác minh, cơ quan chức năng nhận định các thông tin về mộ tập thể tại khu vực cửa Chánh Tây có độ tin cậy cao, phù hợp với diễn biến lịch sử được ghi lại trong báo cáo tác chiến của Trung đoàn 6 - Quân khu Trị Thiên. Sau khi quân lực Việt Nam Cộng hòa chiếm lại Thành nội, họ đã thu gom và tập trung thi thể các chiến sĩ quân giải phóng về hố bom để chôn cất.
Trong quá trình mở rộng thu thập thông tin từ nhân chứng, cơ quan chức năng còn ghi nhận thêm một số địa điểm có khả năng tồn tại mộ liệt sỹ tập thể tại khu vực cửa Hữu, cửa Hậu và sân bay Tây Lộc cũ, thuộc phường Phú Xuân.
Đề xuất dùng radar xuyên đất hỗ trợ tìm kiếm
Công tác khảo sát, tìm kiếm gặp không ít trở ngại do các vị trí nghi có mộ liệt sỹ hiện nằm bên dưới lòng đường dân sinh đã được trải nhựa, đồng thời có hệ thống cấp thoát nước và cáp điện ngầm chạy qua.
Ngày 17/6, ông Nguyễn Văn Mạnh, Phó Chủ tịch UBND thành phố Huế, đã gửi văn bản đề nghị Ban Chỉ đạo Quốc gia về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sỹ cùng Cục Chính sách xã hội hỗ trợ máy radar xuyên đất và đội ngũ vận hành chuyên nghiệp phục vụ công tác khảo sát, đánh giá thông tin các mộ liệt sỹ tập thể.
Theo ông Mạnh, hệ thống radar xuyên đất của Trường Đại học Khoa học Tự nhiên (Đại học Quốc gia TPHCM) đã được chứng minh hiệu quả trong việc xác định các vị trí khả nghi tại khu vực tìm kiếm, quy tập mộ liệt sỹ ở công viên Lê Thị Riêng, TPHCM. Với các khu vực nghi có mộ liệt sỹ tại Huế, thiết bị này có thể phát hiện những dấu hiệu bất thường dưới lòng đất, hỗ trợ phân tích mức độ xác thực của các nguồn tin và làm cơ sở khoanh vùng, tổ chức khai quật.
Thành phố Huế đề nghị được hỗ trợ máy radar xuyên đất để tiến hành khảo sát tại 4 vị trí có thông tin về mộ liệt sỹ tập thể, bắt đầu từ ngày 25/6 cho đến khi hoàn thành toàn bộ công việc.
Cảm ơn bạn đã dành thời gian theo dõi bài viết. Đây là câu chuyện về ký ức lịch sử và trách nhiệm với những người đã ngã xuống — một chủ đề còn nhiều điều đáng được tìm hiểu thêm. Mời bạn khám phá các bài viết liên quan bên dưới để có thêm góc nhìn đa chiều về hành trình tìm kiếm, tri ân liệt sỹ trên khắp mọi miền đất nước.
Ý kiến bạn đọc (0)