Chiến lược đầu tư chứng khoán hiệu quả khi thị trường biến động mạnh

Dù làm việc trong lĩnh vực tài chính, chuyên gia vẫn duy trì thói quen chỉ kiểm tra chỉ số thị trường khoảng 3 lần mỗi ngày. Việc sở hữu cổ phiếu chính là sở hữu một phần giá trị doanh nghiệp, do đó đòi hỏi một tầm nhìn dài hạn.

Chỉ trong vòng hơn một tuần, chỉ số VN-Index đã bốc hơi gần 100 điểm với những phiên trồi sụt mạnh, kết thúc ngày giao dịch 16/7 quanh ngưỡng 1.800 điểm, ghi nhận mức dao động trong phiên lên tới gần 50 điểm.

Dữ liệu phân tích từ VinaCapital chỉ ra rằng, nếu không tính đến nhóm cổ phiếu họ Vingroup, chỉ số VN-Index đã sụt giảm xấp xỉ 5% tính từ đầu năm đến nay. Sức mua bán của thị trường sụt giảm mạnh, dòng tiền luân chuyển hiện chỉ đạt mức 500 triệu USD mỗi phiên, bằng một nửa so với con số 1 tỷ USD ghi nhận hồi đầu năm. Dẫu vậy, kết quả kinh doanh của phần lớn doanh nghiệp niêm yết trên sàn HoSE vẫn cho thấy sự bứt phá mạnh mẽ, đạt mức tăng trưởng 37% trong quý I và dự kiến tiếp tục tăng từ 15-20% trong quý II so với cùng kỳ năm ngoái.

Một thực trạng đầy mâu thuẫn đang diễn ra: các doanh nghiệp liên tục công bố các khoản lợi nhuận lớn cùng viễn cảnh kinh tế vĩ mô đầy lạc quan, song giá trị cổ phiếu vẫn không ngừng lao dốc trước làn sóng rút vốn mạnh mẽ chưa từng có từ các nhà đầu tư nước ngoài. Rất nhiều doanh nghiệp sở hữu các chỉ số cơ bản vững chắc nhưng giá cổ phiếu vẫn dậm chân tại chỗ, khiến mức định giá ngày càng trở nên rẻ hơn. Nhiều người tham gia thị trường không khỏi than vãn về tình trạng càng giải ngân càng chịu lỗ, ngay cả khi áp dụng chiến thuật bình quân giá.

Để làm rõ sự bất hợp lý này, chúng tôi đã có buổi trao đổi cùng ông Đinh Đức Minh, hiện đảm nhiệm vị trí Giám đốc Đầu tư Cấp cao tại VinaCapital.

Nhiều người kỳ vọng rằng kết quả kinh doanh tích cực của các doanh nghiệp sẽ là bệ phóng cho VN-Index, nhưng thực tế thị trường lại diễn biến khá ảm đạm. Điều gì đang thực sự tác động đến sàn giao dịch?

- Sự lệch pha giữa kết quả kinh doanh và thị giá cổ phiếu xuất phát từ nhiều nguyên nhân khách quan khác nhau.

Ông Đinh Đức Minh (Ảnh: LG).

Đầu tiên phải kể đến áp lực từ xu hướng tăng của lãi suất trong nước. Từ đầu năm tới nay, mức lãi suất đã tăng thêm khoảng 2 điểm %, kéo theo lãi suất tiền gửi tại hàng loạt ngân hàng thương mại chạm ngưỡng 8-9%.

Trên bình diện quốc tế, những bất ổn về địa chính trị tại khu vực Trung Đông, đặc biệt là mối quan hệ căng thẳng giữa Mỹ, Israel và Iran đã đẩy giá dầu thô leo thang, tạo áp lực lên chỉ số lạm phát toàn cầu. Tại Việt Nam, chỉ số lạm phát vào tháng 5 từng đạt mức 5,6% so với cùng kỳ. Dù đã có dấu hiệu giảm bớt trong tháng 6, con số này vẫn giữ ở mức cao là 4,7%.

Bên cạnh đó, việc khối ngoại liên tục bán ròng với tổng giá trị kỷ lục lên tới 80.000 tỷ đồng chỉ trong vòng 6 tháng đầu năm cũng là tác nhân lớn kìm hãm đà bứt phá của thị trường.

Động thái rút vốn của khối ngoại phần lớn do sự dịch chuyển của dòng tiền toàn cầu sang các quốc gia như Mỹ, Đài Loan, Hàn Quốc hay Nhật Bản. Làn sóng công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI) và sự bùng nổ của ngành bán dẫn tại các nước này đã tạo ra sức hút lớn, giúp các chỉ số chứng khoán tại đây tăng trưởng vượt bậc trong năm qua.

Minh chứng rõ nét là trong vòng một năm trở lại đây, thị trường chứng khoán Đài Loan và Hàn Quốc đã tăng trưởng gần gấp đôi; thị trường Nhật Bản ghi nhận mức tăng khoảng 70%, trong khi các chỉ số tại Mỹ cũng ghi nhận mức tăng trưởng hơn 25%. Dẫu vậy, bản chất của đầu tư là hướng tới tương lai, vì thế các số liệu trên chủ yếu mang tính chất tham khảo.

Tình trạng nghịch lý khi doanh nghiệp có nội tại tốt, lợi nhuận tăng cao nhưng thị giá cổ phiếu liên tục giảm sâu chắc chắn sẽ không duy trì quá lâu. Xét về dài hạn, thị giá luôn có xu hướng tiệm cận với giá trị cốt lõi của doanh nghiệp. Ở thời điểm hiện tại, hầu hết các thông tin vĩ mô bất lợi kể trên đều đã được phản ánh rõ nét vào mặt bằng giá của các mã cổ phiếu.

Trong bối cảnh tâm lý đám đông đang chán nản vì tình trạng thua lỗ kéo dài, người tham gia thị trường nên hành động ra sao?

- Có thể thấy tinh thần của phần lớn các nhà đầu tư hiện nay đang khá lung lay. Điều này hoàn toàn dễ hiểu khi hiệu suất sinh lời trong giai đoạn nửa năm đến một năm vừa qua không đạt kỳ vọng. Tuy nhiên, sự biến động này là điều hết sức bình thường, đặc biệt là khi tình hình địa chính trị thế giới có nhiều diễn biến phức tạp.

Thực tế cho thấy, các giai đoạn thị trường tăng trưởng nóng kèm theo tâm lý hưng phấn tột độ thường là lúc thị giá cổ phiếu bị đẩy lên quá cao, vượt xa triển vọng kinh doanh thực tế cũng như các yếu tố vĩ mô. Đó mới thực sự là những thời điểm tiềm ẩn rủi ro lớn cho dòng vốn, tương tự như giai đoạn đầu năm 2018 hay đầu năm 2022.

Nhiều nhà đầu tư cho biết càng mua cổ phiếu càng lỗ trong giai đoạn gần đây (Ảnh: Lam Giang)

Trái lại, vào những giai đoạn thị trường ảm đạm, thanh khoản sụt giảm mạnh và định giá cổ phiếu rơi về mức thấp thì mức độ rủi ro khi giải ngân lại giảm xuống đáng kể. Đây chính là thời điểm lý tưởng cho các kế hoạch tích lũy dài hạn. Nếu loại trừ đi nhóm cổ phiếu của Vingroup, chỉ số P/E dự phóng của thị trường Việt Nam trong năm nay chỉ ở mức 9,3 lần, tương đương với những vùng đáy định giá thấp nhất trong vòng một thập kỷ qua.

Dựa trên các số liệu thống kê của chúng tôi, việc mua vào ở những thời điểm thị trường có mức định giá rẻ sẽ mang lại xác suất đạt lợi nhuận đột phá rất cao sau từ 2 đến 3 năm. Nếu nhìn rộng ra một chu kỳ đầu tư dài từ 5 đến 10 năm, những ai kiên trì nắm giữ tài sản sẽ nhận được kết quả rất mỹ mãn với tỷ suất sinh lời trung bình hàng năm đạt mức hai chữ số. Vì vậy, tôi cho rằng mặt bằng giá thấp hiện tại là cơ hội tốt để gia tăng tỷ trọng tài sản.

Theo những chia sẻ trên, phải chăng người đầu tư nên hạn chế việc bám bảng điện liên tục để tập trung tìm kiếm các doanh nghiệp tiềm năng cho mục tiêu dài hạn?

- Ngay cả bản thân tôi, dù hoạt động chuyên nghiệp trong ngành tài chính cũng không dành cả ngày để theo dõi diễn biến thị trường. Thông thường, tôi chỉ quan sát bảng điện khoảng 3 lần mỗi ngày. Lần đầu tiên vào đầu phiên để xem có mã nào chạm đến vùng giá mua hoặc bán kỳ vọng hay không. Lần thứ hai vào đầu giờ chiều nhằm điều chỉnh các lệnh đã đặt nếu cần thiết. Lần cuối cùng vào cuối ngày để cập nhật giá đóng cửa và tổng hợp lại diễn biến chung.

Việc mua cổ phiếu đồng nghĩa với việc bạn đang nắm giữ một phần quyền sở hữu của doanh nghiệp đó. Tình hình tài chính cũng như triển vọng phát triển của một công ty có thể đi lên hoặc đi xuống theo thời gian, nhưng những thay đổi mang tính cốt lõi đó không thể diễn ra chỉ sau một ngày.

VN-Index biến động trồi sụt liên tục những ngày qua (Ảnh chụp màn hình)

Giá trị nội tại của một doanh nghiệp không thể tăng 10% hôm nay rồi lại giảm 5% vào ngày mai. Việc liên tục nhìn vào sự nhảy múa của các con số trên bảng điện không mang lại nhiều giá trị cho các quyết định quản lý danh mục, ngược lại còn dễ khiến trạng thái tâm lý trở nên căng thẳng hơn.

Đối với các tổ chức quản lý quỹ, chiến lược đầu tư luôn được xây dựng trên một tầm nhìn dài hạn. Một khi dòng vốn đã được giải ngân vào một tài sản, mục tiêu cốt lõi là nắm giữ lâu dài. Chúng tôi chỉ thực hiện hành động khi thị giá rơi vào trạng thái quá rẻ hoặc bị đẩy lên quá đắt, hoặc xuất hiện những thông tin làm thay đổi căn bản cấu trúc giá trị của doanh nghiệp đó.

Ông có dự báo như thế nào về diễn biến của VN-Index từ nay tới thời điểm cuối năm? Đối với những nhà đầu tư cá nhân đang gặp thua lỗ hoặc cảm thấy nản lòng ở hiện tại, ông có lời khuyên gì?

- Chúng tôi không đặt trọng tâm vào việc đưa ra dự báo một con số điểm số cụ thể cho VN-Index. Dù vậy, có thể thấy các yếu tố từng gây áp lực tâm lý cho thị trường đang dần đi vào trạng thái ổn định. Trong khi đó, các nền tảng tăng trưởng dài hạn của kinh tế Việt Nam như hoạt động giải ngân đầu tư công, sức mua nội địa, dòng vốn FDI cùng các bước cải cách hướng tới việc nâng hạng thị trường vẫn đang được triển khai tích cực. Thêm vào đó, đà tăng trưởng lợi nhuận của các doanh nghiệp niêm yết được kỳ vọng sẽ tiếp tục duy trì trạng thái khả quan trong thời gian tới.

Đối với các nhà đầu tư cá nhân đang phải đối mặt với tình trạng thua lỗ hoặc có tâm lý chán nản, điều cốt lõi lúc này là không để những phản ứng cảm xúc nhất thời chi phối hành động. Thị trường tài chính luôn vận hành theo các chu kỳ hình sin và việc xuất hiện các giai đoạn biến động mạnh là điều tất yếu. Thay vì quá bận tâm đến những rung lắc trong ngắn hạn, người tham gia nên rà soát lại chất lượng các mã trong danh mục, hướng dòng tiền vào những doanh nghiệp có nền tảng vững chắc, câu chuyện tăng trưởng rõ ràng và nghiêm túc tuân thủ kỷ luật đầu tư dài hạn.

Những người gặt hái được thành công lớn nhất trên thị trường thường không phải là những người cố gắng đoán định chính xác từng bước đi ngắn hạn của chỉ số, mà là những người có đủ sự kiên nhẫn để đồng hành cùng sự phát triển của doanh nghiệp và nền kinh tế qua các giai đoạn thời gian.

Xin cảm ơn ông vì những chia sẻ sâu sắc này!

Cảm ơn quý độc giả đã dành thời gian theo dõi bài viết này. Hy vọng những thông tin trên sẽ mang lại góc nhìn hữu ích cho hành trình đầu tư của bạn. Hãy tiếp tục khám phá thêm các bài viết phân tích thị trường chuyên sâu và hấp dẫn khác ngay phía dưới nhé.