Châu Âu vừa trải qua một trong những đợt nắng nóng nghiêm trọng và bất thường nhất từ trước đến nay, với những con số nhiệt độ khiến nhiều chuyên gia khí hậu phải giật mình.
Khi nước Pháp vượt mặt sa mạc Sahara về độ nóng
Người dân giải nhiệt tại đài phun nước Trocadero bên cạnh tháp Eiffel ở Paris (Ảnh: Reuters).
Liên tiếp trong những ngày vừa qua, hàng loạt quốc gia châu Âu gồm Pháp, Đức, Tây Ban Nha, Ý và Hungary đều ghi nhận nhiệt độ vọt lên trên ngưỡng 40 độ C. Hậu quả kéo theo là các vụ cháy rừng lan rộng, lưới điện quốc gia bị quá tải và số ca tử vong do nắng nóng không ngừng tăng thêm.
Điều gây kinh ngạc nhất đến từ phân tích của tạp chí Le Grand Continent: vào ngày 24/6, nhiệt độ trung bình trên lãnh thổ Pháp thực sự cao hơn mức nhiệt đo được tại khoảng 30,8% diện tích sa mạc Sahara — vùng đất vốn được mệnh danh là sa mạc nóng lớn nhất hành tinh.
Sự thật ít người biết về nhiệt độ tại Sahara
Sahara là sa mạc nóng lớn nhất thế giới, đồng thời xếp thứ ba về diện tích trên toàn cầu — chỉ sau Nam Cực và Bắc Cực, hai sa mạc băng lạnh. Với tổng diện tích hơn 9 triệu km2 trải dài qua nhiều quốc gia Bắc Phi, sa mạc này sở hữu địa hình và điều kiện khí tượng vô cùng phong phú và không đồng nhất.
Nhiều người lầm tưởng toàn bộ Sahara luôn duy trì mức nhiệt từ 45–50 độ C. Song thực tế, nhiệt độ tại đây biến thiên đáng kể tùy theo độ cao, vị trí địa lý, lượng mây che phủ, thời điểm trong ngày và hoàn lưu khí quyển tại từng khu vực. Trong khi một số vùng có thể đạt trên 45 độ C vào buổi chiều, không ít nơi khác chỉ dao động trong khoảng 25–35 độ C.
Chính vì sự không đồng đều đó, khi phần lớn lãnh thổ Pháp đồng loạt bị bao phủ bởi nền nhiệt vượt 40 độ C, việc nhiệt độ trung bình cả nước cao hơn một phần diện tích Sahara cùng thời điểm hoàn toàn có thể xảy ra. Dữ liệu từ Cơ quan Khí tượng Pháp xác nhận chỉ số nhiệt quốc gia ngày 24/6 đạt khoảng 30°C — mức cao nhất được ghi nhận kể từ khi hệ thống quan trắc hiện đại ra đời năm 1947.
Vòm nhiệt — "thủ phạm" ẩn sau kỷ lục nhiệt độ
Theo AP News, hiện tượng heat dome (vòm nhiệt) chính là nguyên nhân cốt lõi làm bùng phát đợt nắng nóng kỷ lục này. Vòm nhiệt là một vùng áp suất cao cực mạnh, hoạt động như một lớp "nắp" khổng lồ úp lên bầu khí quyển, nhốt không khí nóng sát mặt đất trong nhiều ngày liên tiếp.
Dưới tác động của hệ thống áp cao này, các khối khí bị nén xuống tầng thấp của khí quyển và nóng lên theo quy luật vật lý. Đồng thời, quá trình hình thành mây và đối lưu tự nhiên bị suy yếu nghiêm trọng, khiến nhiệt lượng tích tụ và không có đường thoát ra ngoài.
Đợt nóng còn được đẩy lên cao hơn nữa bởi dòng không khí từ Bắc Phi di chuyển lên Tây Âu. Khi luồng khí nóng này kết hợp với vòm nhiệt đang bao phủ khu vực, nhiệt độ tại nhiều địa điểm bị đẩy lên những mức chưa từng thấy trong lịch sử quan trắc.
Mối lo ngại lớn hơn: Xu hướng cực đoan ngày càng thường gặp
Giới chuyên gia khí hậu cảnh báo rằng điều đáng lo không chỉ là việc nước Pháp có thời điểm nóng hơn một phần sa mạc Sahara. Mối quan ngại sâu xa hơn chính là tần suất xuất hiện của những hiện tượng thời tiết cực đoan như vậy đang ngày càng dày đặc, phản ánh rõ ràng hậu quả của biến đổi khí hậu toàn cầu.
Thay vì chỉ dừng lại ở câu hỏi tại sao một quốc gia ôn đới lại có lúc nóng hơn sa mạc nổi tiếng nhất hành tinh, cộng đồng khoa học đặt ra một vấn đề cấp bách hơn: nếu nhiệt độ trung bình toàn cầu tiếp tục leo thang, những kỷ lục như thế này sẽ còn lặp lại với tần suất bao nhiêu lần trong vài thập kỷ tới?
Cảm ơn bạn đã dành thời gian theo dõi bài viết. Nếu bạn quan tâm đến các chủ đề về biến đổi khí hậu và thời tiết cực đoan, đừng bỏ qua những bài viết liên quan ngay bên dưới — chắc chắn sẽ có nhiều thông tin thú vị đang chờ bạn khám phá.
Ý kiến bạn đọc (0)