Thói quen sinh hoạt mỗi ngày vô tình đẩy nhanh tiến trình lão hóa xương khớp

Làm việc liên tục trước máy vi tính 8-10 tiếng mỗi ngày, dồn sức tập luyện thể thao cường độ lớn vào hai ngày cuối tuần, thức khuya kết hợp tăng cân... đang là nhịp sống phổ biến của đông đảo giới trẻ hiện nay.

Hầu như mấy ai ngờ rằng chính các sinh hoạt thường ngày tưởng chừng như không có hại này lại đang tiếp tay khiến hệ xương khớp suy thoái nhanh hơn - một tình trạng sức khỏe mà trước kia vốn chủ yếu xuất hiện ở nhóm người lớn tuổi.

Nếp sống hiện đại làm dịch chuyển "bản đồ" nguy cơ mắc bệnh

Thực tế công tác khám chữa bệnh những năm gần đây ghi nhận số lượng người dân trong độ tuổi 30-40 tìm đến các cơ sở y tế do những cơn đau khớp dai dẳng, tình trạng cứng khớp hay suy giảm khả năng vận động ngày càng tăng cao. Theo giới chuyên môn, bên cạnh rào cản tuổi tác, các biến đổi trong sinh hoạt hằng ngày chính là nguyên nhân cốt lõi khiến tiến trình thoái hóa khớp diễn ra sớm hơn.

Thảo luận về vấn đề này, TS.BS Nguyễn Hữu Mạnh - Giám đốc Bệnh viện Vinmec Hải Phòng giải thích rằng, thoái hóa khớp bản chất là sự bào mòn tự nhiên của lớp sụn theo thời gian, khiến khả năng che chắn và bảo vệ các đầu xương bị giảm sút, từ đó dẫn đến triệu chứng đau nhức, cứng khớp cùng sự hạn chế cử động. Nếu như trước kia tuổi tác được xem là yếu tố nguy cơ hàng đầu, thì ngày nay chính lối sống hiện đại lại đang đưa bệnh lý này đến sớm hơn với người trẻ.

Bác sĩ khám cho người bệnh đau khớp (Ảnh: BVCC).

“Thói quen ít vận động được coi là một trong những tác nhân rất đáng lưu tâm. Nhiều bạn trẻ hiện nay dành phần lớn thời lượng trong ngày để ngồi làm việc trước màn hình máy tính, việc thiếu di chuyển trong thời gian dài làm cho hệ thống cơ xung quanh khớp suy yếu, kéo theo sự sụt giảm chức năng nâng đỡ và bảo vệ khung khớp. Ở chiều ngược lại, một số cá nhân lại tập luyện vượt quá sức chịu đựng hoặc vận động thể thao sai phương pháp, gây áp lực cực lớn lên sụn khớp cùng dây chằng, từ đó đẩy nhanh tiến trình thoái hóa khớp diễn ra sớm hơn”, TS.BS Nguyễn Hữu Mạnh chia sẻ.

Không dừng lại ở đó, tình trạng dư thừa cân nặng và béo phì cũng làm gia tăng tải trọng đáng kể lên những vùng khớp chịu lực chính của cơ thể như khớp gối, khớp háng và cột sống. Sự đè nén liên tục và kéo dài này khiến cho lớp sụn khớp bị bào mòn nhanh chóng hơn so với tiến trình tự nhiên. Thêm vào đó, tiền sử chấn thương do chơi thể thao, tai nạn giao thông, các dị tật bẩm sinh hoặc một số rối loạn chuyển hóa cũng là yếu tố thúc đẩy nguy cơ thoái hóa khớp ở người trẻ tuổi.

Các biểu hiện âm thầm khiến nhiều bệnh nhân đi khám trễ

Điều đáng lo ngại khiến đa số bệnh nhân tìm tới bác sĩ ở giai đoạn muộn là các biểu hiện ban đầu của bệnh thoái hóa khớp thường diễn biến rất kín kẽ. Người mắc bệnh có thể chỉ cảm thấy những cơn đau râm rỉ xuất hiện sau khi vận động, cảm giác cứng khớp vào mỗi sáng thức dậy hoặc sau khoảng thời gian ngồi yên một chỗ, thỉnh thoảng ghi nhận tiếng lạo xạo phát ra khi cử động khớp.

Bởi vì những biểu hiện lâm sàng này tương đối giống với hiện tượng đau mỏi cơ bắp thông thường, rất nhiều người đã tự ý uống thuốc giảm đau hoặc tiếp tục duy trì các hoạt động thể chất nặng mà không đi kiểm tra y tế. Chính sự chủ quan này làm cho tổn thương tại sụn khớp âm thầm tiến triển trầm trọng hơn trước khi được phát hiện chính xác.

“Tình trạng thoái hóa khớp không đơn thuần ảnh hưởng tiêu cực tới chất lượng cuộc sống thường ngày mà còn nguy cơ làm giảm sút năng suất lao động nếu không được chẩn đoán và kiểm soát từ sớm. Khi những tổn thương sụn khớp tiến triển sâu hơn, quá trình điều trị sẽ trở nên phức tạp hơn rất nhiều và bệnh nhân đối mặt với nguy cơ phải can thiệp phẫu thuật ngoại khoa ở giai đoạn muộn”, TS.BS Nguyễn Hữu Mạnh nhận định.

Chủ động chăm sóc và bảo vệ sức khỏe xương khớp từ sớm

Cũng theo TS.BS Nguyễn Hữu Mạnh, đa phần các tác nhân nguy cơ gây nên bệnh thoái hóa khớp hoàn toàn có thể chủ động kiểm soát thông qua việc điều chỉnh thói quen sống. Mỗi cá nhân nên xây dựng việc rèn luyện thể chất đều đặn bằng các bộ môn nhẹ nhàng, phù hợp như đi bộ, bơi lội hoặc đạp xe. Đồng thời, cần loại bỏ thói quen ngồi liên tục nhiều giờ liền bằng việc đứng lên di chuyển nhẹ nhàng sau mỗi 45-60 phút làm việc.

Song song đó, việc rèn luyện thể thao phải được thực hiện chuẩn xác về mặt kỹ thuật, chú trọng khởi động kỹ càng trước khi bắt đầu và nâng dần cường độ tập luyện theo lộ trình thay vì đột ngột gia tăng áp lực. Kiểm soát mức cân nặng hợp lý, áp dụng chế độ dinh dưỡng cân bằng và quản lý tốt các bệnh lý nền cũng là những chìa khóa thiết yếu giúp bảo vệ cấu trúc xương khớp vững chắc lâu dài.

Duy trì các hoạt động thể chất thường xuyên nhằm chủ động bảo vệ khớp (Ảnh: Istock).

Các chuyên gia y tế khuyến cáo, ngay khi ghi nhận các triệu chứng như đau khớp kéo dài trên hai tuần, tình trạng đau tái diễn nhiều lần, cứng khớp buổi sáng, khớp có biểu hiện sưng tấy hoặc gây cản trở việc đi lại, người dân cần chủ động đến các cơ sở y tế uy tín để thăm khám. Việc phát hiện sớm không chỉ hỗ trợ chẩn đoán chính xác nguyên nhân mà còn giúp làm chậm đáng kể đà thoái hóa, bảo tồn chức năng vận động và giảm thiểu nguy cơ phải can thiệp chuyên sâu ở giai đoạn muộn.

“Bệnh thoái hóa khớp hiện nay không còn là vấn đề riêng biệt của người già. Việc chủ động thiết lập lối sống lành mạnh kết hợp chú ý lắng nghe những tín hiệu cảnh báo từ cơ thể chính là giải pháp tối ưu nhất để bảo vệ sức khỏe xương khớp ngay từ thời thanh xuân”, TS.BS Nguyễn Hữu Mạnh nhấn mạnh.

Cảm ơn quý độc giả đã dành thời gian theo dõi bài viết này! Đừng quên tiếp tục khám phá thêm những thông tin y tế và lời khuyên chăm sóc sức khỏe hữu ích khác ngay phía dưới.