Vợ chồng cùng thất nghiệp, nợ hai tỷ đồng và cuộc gọi thay đổi đời tôi
Chiêm nghiệm lại toàn bộ biến cố, tôi ngộ ra giá trị lớn nhất không nằm ở tài sản vật chất mà ở niềm tin cùng các mối quan hệ được vun đắp từ lòng tốt.
Đọc qua tâm sự của cặp đôi 37 tuổi lâm vào cảnh mất việc muốn rút về quê, lòng tôi không khỏi bàng hoàng. Đã có phút giây tôi ngỡ bài chia sẻ ấy như dựng lại bức tranh gia đình mình đúng ba năm về trước. Mọi người hay gắn nhãn những chuyện như vậy là "truyền cảm hứng", nhưng bản thân tôi coi đây đơn thuần là câu chuyện thực tế của cuộc sống. Vào giai đoạn cuối năm 2022, giữa lúc cơn sốt nhà đất đang lên đỉnh điểm, tôi cùng đồng nghiệp chung tiền mua lô đất 3 sào tại quê nhà, trong đó phần tôi chiếm một sào. Chỉ sau một tháng, dù có bên ngỏ ý mua lại với giá chênh 20%, chúng tôi vẫn chần chừ bỏ qua cơ hội vì kỳ vọng biên độ lợi nhuận sẽ tiếp tục tăng.
Đến tháng một năm 2023, tôi chính thức sa lầy trong khoản nợ ngân hàng một tỷ đồng kèm một tỷ đồng vay mượn từ họ hàng. Ngoảnh lại thời điểm đó, áp lực gánh chịu còn nặng nề hơn cả đợt suy thoái 2010-2012. Năm xưa tôi mới lập nghiệp được ít năm, chưa lập gia đình, chưa con cái, không nhà cửa lẫn xe cộ, nếu có trắng tay thì cùng lắm chỉ trở về mốc xuất phát. Nhưng lần này vị thế đã khác: tôi gánh trên vai trọng trách gia đình, con thơ và hàng loạt nghĩa vụ cần lo liệu.
Minh họa AI
Đúng như câu nói cuộc đời khó lường trước điều gì. Trải qua gần 13 năm cống hiến trong nghề, tôi vướng vào đợt thanh lọc nhân sự quy mô lớn chưa từng có ở ngành xây dựng, với mức độ tàn khốc vượt xa đại dịch Covid 2020-2021. Bản thân tôi chưa bao giờ hình dung mình sẽ rơi vào cảnh không việc làm. Trăn trở qua nhiều đêm, đúng ngày 23 tháng Chạp năm đó, tôi đưa đơn xin tạm nghỉ không hưởng lương vô thời hạn. Hành động này một phần giúp giảm tải chi phí cho doanh nghiệp, phần khác tạo quãng nghỉ cho bản thân tìm kiếm cơ hội mới. Tôi từng kỳ vọng việc chủ động ra đi sẽ giúp bản thân dễ xoay sở hơn việc thụ động chờ quyết định sa thải.
Song song thời điểm ấy, sau hai năm sinh bé thứ hai, người bạn đời của tôi quyết định nghỉ làm tại bệnh viện lớn, chuyển sang cho thuê chứng chỉ hành nghề và nhận công việc tự do với nguồn thu bấp bênh. Cả nhà bước sang năm mới với mong ước giản dị: mọi gian khó rồi sẽ qua. Hai tháng sau kỳ nghỉ tết, đơn vị cũ vẫn im lìm không hồi đáp, thị trường chung rơi vào trầm lắng. Tôi chủ động kết nối khắp nơi qua các mối quan hệ, nộp hồ sơ, tham gia phỏng vấn nhưng các đơn vị đều dừng tuyển dụng hoặc đưa ra mức thù lao không đáp ứng kỳ vọng. Sự lo âu bắt đầu xâm chiếm. Hai vợ chồng ngồi rà soát lại toàn bộ ngân sách sinh hoạt. Các nguồn thu từ tiền trợ cấp thất nghiệp, tiền cho thuê chứng chỉ, tiền cho thuê căn nhà phố cùng thu nhập tự do của vợ chỉ còn bằng một nửa so với trước, vừa đủ gánh chi phí sinh hoạt của bốn người tại TP HCM mà chưa tính đến rủi ro phát sinh.
Tôi đã lên kịch bản cho mọi tình huống. Với đà này, gia đình chỉ có thể chống chọi trong khoảng 6 đến 12 tháng. Trường hợp hợp đồng thuê nhà đáo hạn không có người thuê tiếp, vợ tôi không thể tái ký hợp đồng cho thuê chứng chỉ, các công việc tự do đóng băng, còn tôi liên tục thất bại khi tìm việc... thì viễn cảnh phá sản chỉ là điều sớm muộn. Nhiều phương án dự phòng được đưa ra: thanh lý xe, bán nhà để trả bớt nợ, chuyển con sang hệ thống trường công, cắt giảm các khóa học thêm, đăng ký chạy xe ôm công nghệ hoặc lái taxi công nghệ nếu túng thiếu. Ngay cả người hỗ trợ việc nhà cũng sẽ nghỉ.
Và kịch bản cực đoan nhất: rời thành phố về quê. Đã nhiều lần cha mẹ vợ khuyên chúng tôi về quê tiếp quản gian hàng tạp hóa ở chợ do vợ tôi là con một và ông bà đã lớn tuổi. Tôi từng có lúc xiêu lòng nhưng bà xã nhất quyết từ chối. Trong suy nghĩ của chúng tôi, rút lui về quê không xấu, chỉ là chưa đúng thời điểm khi cả hai đều đi lên từ con số không. Việc quyết tâm ở lại Sài Gòn không phải vì lòng tự trọng mà vì tương lai học tập của các con, tránh để các con lặp lại cảnh dọn nhà trọ gần 30 lần như cha mẹ thời sinh viên và lập nghiệp xa nhà.
Một ký ức khác gắn liền với quyết định này: giai đoạn 2006-2007, cha tôi từng nhiều đợt điều trị tại hai bệnh viện lớn ở Sài Gòn. Anh em tôi phải luân phiên chăm sóc, tá túc dưới gầm giường bệnh, vật vờ ngoài hành lang, cùng vô số chuyến xe đò, xe buýt, phòng trọ mỗi đợt tái khám. Chỉ người trong cuộc mới thấu hiểu nỗi gian nan của người tỉnh lẻ lên thành phố chữa bệnh. Ngày ấy, tôi còn là sinh viên, ban ngày đến trường, buổi tối kèm ba học sinh cấp ba kiếm được khoảng một triệu đồng mỗi tháng. Thời gian rảnh tôi làm thêm dịch vụ vệ sinh công nghiệp, dọn dẹp nhà cửa, thậm chí móc cống để nhận khoảng 100 nghìn đồng mỗi ngày từ một người quen. Từ trải nghiệm đó, tôi đã tự hứa phải gánh vác để sở hữu một căn nhà ở Sài Gòn. Quyết tâm ấy đã dập tắt ý định về quê, thúc đẩy tôi tiếp tục tìm kiếm lối đi.
Tôi rà soát lại danh bạ với hơn 4.000 liên hệ. Vô tình thấy tên vị quản lý cũ vừa lập công ty riêng, tôi ghé thăm anh. Chưa uống hết ly cà phê, anh đã đồng ý ký hợp đồng thời vụ để giúp tôi duy trì điều kiện nhận trợ cấp thất nghiệp. Đến tháng 9 năm đó, dự án do tôi phụ trách không trúng thầu, hai anh em tạm dừng hợp tác kèm lời hứa: "Khi có dự án mới anh sẽ gọi". Cuối năm 2023, bối cảnh kinh tế còn u ám hơn giai đoạn đầu năm, tôi lại lật danh bạ và dừng lại ở số của vị sếp đầu tiên trong đời, người từng nâng đỡ tôi rất nhiều. Tôi đắn đo rất lâu. Năm năm trước, chính tôi đã quyết định nghỉ việc đúng thời điểm doanh nghiệp của anh gặp khó khăn trong quá trình chuyển giao. Dù không ai có lỗi, tôi vẫn cảm thấy áy náy.
Nghĩ về gánh nặng gia đình phía sau, tôi quyết định bấm số. Vẫn là giọng nói trầm ấm quen thuộc, sau vài lời hỏi thăm, anh chỉ nhắn: "Ngày mai qua công ty mới uống cà phê với anh". Tôi quay lại làm việc, đảm nhận đúng dự án mà bản thân từng trượt thầu tại công ty cũ, nhận mức thù lao tương đương thời điểm ra đi năm năm trước nhưng ở vị trí thấp hơn ba cấp. Tôi vui vẻ chấp nhận làm lại từ đầu. Cho đến nay, mỗi lần giáp mặt, anh vẫn mỉm cười vỗ vai tôi. Có lẽ anh đã dự đoán được ngày tôi trở về.
Hai tháng sau, vợ tôi cũng vượt qua kỳ tuyển dụng vào một bệnh viện tư nhân lớn, nơi cấp trên cũ của cô ấy đang công tác, kết thúc hai năm làm việc tự do đầy trập trùng. Trong giai đoạn đó, nhờ sự hỗ trợ từ bạn bè, chúng tôi tái cơ cấu lại khoản vay với lãi suất ưu đãi để chi trả toàn bộ nợ người thân và tất toán gói vay cũ chịu lãi suất thả nổi. Nợ tiền bạc tôi đã thanh toán xong, nhưng nợ nghĩa tình thì có lẽ suốt đời không trả hết.
Trong những ngày tháng đen tối nhất, không một ai hối thúc hay gây áp lực đòi nợ. Họ trao trọn niềm tin rằng tôi sẽ vượt qua. Bổn phận nghĩa tình ấy tôi ghi nhớ suốt đời. Cuộc sống gia đình tôi dần đi vào ổn định, thậm chí có phần vững vàng hơn giai đoạn 2017-2018. Hiện tại, tôi không còn tâm trí cho việc nhảy việc hay lao theo các làn sóng đầu tư mạo hiểm. Định hướng của tôi là cống hiến hết mình cho công việc, gắn bó với nơi đã dang tay đón nhận mình từ buổi đầu lập nghiệp. Hai vợ chồng dự định khoảng 10-15 năm nữa, khi con út bước vào đại học, chúng tôi sẽ chính thức rút về quê. Khi đó, mỗi con ở Sài Gòn sẽ có một chốn an cư, còn hai vợ chồng sẽ về sống cùng cha mẹ, tiếp quản gian hàng tạp hóa nhỏ ở chợ, tận hưởng những ngày tháng an yên.
Trải qua nhiều sóng gió, tôi muốn gửi gắm đến các bạn trẻ một thông điệp: Ngay từ những bước chân đầu tiên trong sự nghiệp, dù làm việc lớn hay nhỏ, hãy dốc lòng thực hiện bằng sự tử tế và tinh thần trách nhiệm. Đừng ngại gian khổ, đừng sợ tăng ca, cũng đừng đắn đo quá nhiều về lợi ích trước mắt. Có thể hiện tại bạn chưa nhận ra giá trị của những nỗ lực đó, nhưng đến một thời điểm, khi cuộc đời đẩy bạn vào thế bí, chính những đồng nghiệp cũ, những người từng chứng kiến cách bạn sống và cống hiến sẽ là người chủ động nắm lấy tay bạn. Tiền tài có thể tiêu tan, thị trường có lúc thịnh lúc suy, nhưng uy tín, năng lực cùng các mối chân tình luôn là tài sản bền vững nhất mà không cuộc khủng hoảng nào có thể tước đoạt.
Cảm ơn quý độc giả đã dành thời gian theo dõi bài viết này. Hy vọng những chia sẻ chân thành trên sẽ mang lại cho bạn những góc nhìn ý nghĩa, và mời bạn tiếp tục khám phá thêm các bài viết hấp dẫn khác ngay bên dưới.
Ý kiến bạn đọc (0)