Lắp điện mặt trời mái nhà: Hầu hết hộ dân chỉ cần thông báo với UBND xã
Nghị định 243/2026 vừa ban hành đã mở ra hành lang pháp lý rõ ràng hơn cho người dân muốn lắp đặt điện mặt trời mái nhà. Theo đó, phần lớn các hộ gia đình đấu nối lưới điện chỉ cần thực hiện thủ tục thông báo với UBND cấp xã, thay vì phải trải qua các thủ tục phức tạp hơn. Chỉ những hệ thống có công suất inverter dưới 1kW mới được miễn hoàn toàn thủ tục này.
Phân loại thủ tục theo quy mô và phương thức đấu nối
Nghị định 243/2026 phân chia thủ tục theo hai tiêu chí chính: công suất hệ thống và hình thức đấu nối với lưới điện quốc gia. Tùy từng trường hợp, tổ chức và cá nhân sẽ phải thực hiện thủ tục thông báo hoặc đăng ký với cơ quan nhà nước có thẩm quyền tương ứng.
Với hệ thống không đấu nối vào lưới điện quốc gia, chỉ những công trình có công suất từ 100kW trở lên mới phải gửi thông báo tới UBND cấp xã nơi đặt thiết bị. Nội dung thông báo cần nêu rõ thông tin chủ đầu tư, công suất lắp đặt, địa điểm, cùng tiến độ triển khai và đưa vào vận hành.
Riêng các hệ thống đấu nối ở cấp điện áp trung áp — tức từ 1kV đến 35kV — và không đăng ký bán điện dư, chủ đầu tư phải gửi thông báo lên UBND cấp tỉnh, không phải cấp xã.
Hộ gia đình thông thường cần làm gì?
Với hộ gia đình lắp điện mặt trời mái nhà phục vụ sinh hoạt và đấu nối vào lưới điện hạ áp (dưới 1kV), quy định yêu cầu gửi thông báo đến UBND cấp xã trước khi tiến hành lắp đặt. Ngoại lệ duy nhất áp dụng cho hệ thống có công suất inverter dưới 1kW — nhóm này được miễn hoàn toàn thủ tục.
Mẫu thông báo số 01 yêu cầu cung cấp các thông tin cá nhân cơ bản gồm: họ tên, số định danh cá nhân hoặc căn cước công dân, địa chỉ liên hệ, số điện thoại, mã khách hàng sử dụng điện và vị trí lắp đặt hệ thống. Bên cạnh đó, người dân cũng cần khai báo sơ bộ về công trình như kết cấu, chiều cao, diện tích mái; công suất tấm quang điện và công suất inverter; dung lượng hệ thống lưu trữ nếu có; phương án xử lý điện dư (có hoặc không bán); cùng thời gian dự kiến lắp đặt và hoàn thành.
Quy trình thông báo và xử lý sau tiếp nhận
Thủ tục thông báo được thực hiện hoàn toàn trực tuyến, thông qua Cổng Dịch vụ công quốc gia hoặc Ứng dụng định danh quốc gia. Thời hạn gửi thông báo phải hoàn thành chậm nhất 10 ngày làm việc trước ngày dự kiến lắp đặt.
Sau khi tiếp nhận, cơ quan có thẩm quyền sẽ chuyển thông tin đến các đơn vị liên quan bao gồm quản lý xây dựng, phòng cháy chữa cháy, bảo vệ môi trường và đơn vị quản lý lưới điện để phối hợp theo dõi.
Nếu đơn vị quản lý lưới điện xác định việc lắp đặt có nguy cơ gây quá tải đường dây hoặc trạm biến áp, họ phải phản hồi trong vòng 3 ngày làm việc để cơ quan tiếp nhận yêu cầu chủ đầu tư tạm dừng. Ngược lại, nếu hết 10 ngày làm việc mà không có ý kiến nào từ phía cơ quan chức năng, chủ đầu tư mặc nhiên được phép triển khai theo đúng nội dung đã thông báo.
Trường hợp bắt buộc đăng ký và cấp giấy chứng nhận
Ngoài thủ tục thông báo, Nghị định 243/2026 còn quy định một số trường hợp phải thực hiện đăng ký phát triển nguồn điện mặt trời mái nhà và được UBND cấp tỉnh cấp Giấy chứng nhận đăng ký phát triển trước khi khởi công. Đối tượng bắt buộc là các hệ thống đấu nối từ cấp trung áp trở lên và có bán sản lượng điện dư ra ngoài. Những trường hợp khác có nhu cầu xác nhận pháp lý cũng có thể tự nguyện đăng ký để được cấp giấy chứng nhận này.
Để được cấp giấy chứng nhận, dự án phải hoàn thiện hồ sơ theo đúng quy định, đáp ứng các tiêu chí về công suất, đồng thời có xác nhận từ đơn vị quản lý lưới điện rằng việc đấu nối sẽ không gây quá tải trạm biến áp hay đường dây tại khu vực lắp đặt.
Chính sách mua bán điện dư: Nới lỏng đáng kể so với trước
Một điểm đáng chú ý trong nghị định mới là quy định cho phép hộ gia đình và nhiều nhóm đối tượng khác được bán lại lượng điện dư từ hệ thống tự sản, tự tiêu. Sản lượng điện dư được giao dịch theo cơ chế thỏa thuận, với mức tối đa thông thường không vượt 50% tổng sản lượng phát ra — tăng đáng kể so với mức trần 20% áp dụng trước đây.
Trong giai đoạn đến hết năm 2030, các bên có thể thương lượng tỷ lệ cao hơn nếu khả năng tiếp nhận của lưới điện cho phép. Giá thu mua điện dư được tính theo giá điện năng thị trường bình quân của năm trước, nhưng không được vượt giá trần trong khung giá phát điện mặt trời mặt đất không tích hợp pin lưu trữ, phân theo từng miền địa lý.
Hệ thống điện mặt trời tự sản, tự tiêu của một hộ gia đình ở TPHCM (Ảnh: Nhật Quang).
Cảm ơn bạn đã dành thời gian theo dõi bài viết. Nếu bạn quan tâm đến các chủ đề về năng lượng tái tạo, chính sách điện mặt trời hay các quy định pháp lý liên quan, đừng bỏ qua những bài viết liên quan ngay bên dưới.
Ý kiến bạn đọc (0)