Thực tế trái ngược với những phát ngôn từ phía ông Trump về chiến sự Iran

Trải qua gần nửa năm chiến sự, hàng loạt thông tin do ông Trump đưa ra từ việc lực lượng quân sự Iran bị san phẳng cho tới giá dầu sụt giảm mạnh đều chưa diễn ra trên thực tế.

Sau thời điểm Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố chấm dứt thỏa thuận ngừng bắn tạm thời vào ngày 8/7, đụng độ giữa Mỹ và Iran đã bùng phát trở lại vô cùng căng thẳng suốt khoảng hai tuần gần đây.

Tại các phiên điều trần ở quốc hội diễn ra trong hai ngày 21-22/7, nhiều nghị sĩ thuộc đảng Dân chủ đã đặt câu hỏi chất vấn Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth cùng Đại sứ Mỹ tại Liên Hợp Quốc Mike Waltz về các tuyên bố liên quan tới cuộc chiến mà ông Trump từng phát biểu nhưng chưa xảy ra trên thực tế.

Hình ảnh Tổng thống Mỹ Donald Trump tham dự một sự kiện tổ chức tại Marietta, bang Georgia hôm 22/7. Ảnh: AP

Phát ngôn về việc 'lực lượng quân sự Iran đã bị xóa sổ'

Người đứng đầu Nhà Trắng từng nhiều lần khẳng định rằng các trận không kích diện rộng do Mỹ phối hợp cùng Israel thực hiện đã triệt tiêu hoàn toàn sức mạnh quân sự của Iran. Vào thời điểm tháng 3, ông tuyên bố "toàn bộ lực lượng của họ đã không còn, bao gồm cả bộ máy lãnh đạo". Tiếp đó tới tháng 4, ông nhấn mạnh đối phương "không còn khả năng đáp trả".

Bước sang tháng 5, Lãnh đạo Mỹ tiếp tục phát biểu rằng "quân đội Iran hoàn toàn biến mất" và phía Mỹ "đã tiêu diệt triệt để lực lượng quân sự của họ". Ngay đầu tháng này, ông vẫn đưa ra nhận định đầy quả quyết: "hãy nhìn xem, họ chẳng còn quân đội nữa".

Mặc dù vậy, bất chấp các thông tin nêu trên, Tehran vẫn tiến hành được những trận tập kích giáng trả nhằm vào quân đội Mỹ, các quốc gia đồng minh của Washington tại khu vực vùng Vịnh cũng như các tàu buôn qua lại hải phận eo biển Hormuz. Đáng chú ý, trận tấn công nhắm tới căn cứ Mỹ đặt tại Jordan vào tuần trước đã làm tối thiểu 3 binh sĩ Mỹ tử vong.

Nhà bình luận Daniel Dale từ đài CNN nhận định những dữ kiện thực tế này phản ánh việc ông Trump chưa đưa ra bức tranh chính xác về năng lực thực sự của quân đội Iran.

Theo nguồn tin báo chí CNN đăng tải hồi tháng 5, cơ quan tình báo Mỹ phát hiện chính quyền Iran vẫn bảo toàn được tiềm lực quân sự đáng kể, đồng thời triển khai khẩn trương việc phục hồi nhiều năng lực chiến đấu từng bị tổn hại trong xung đột. Ngay cả ông Trump đôi lúc cũng thừa nhận đối phương vẫn giữ lại "một số" tên lửa cùng máy bay không người lái (UAV), dù vậy ông luôn khẳng định đại đa số trang thiết bị vũ khí của Iran đã bị vô hiệu hóa.

Đoạn clip công bố ngày 22/7 ghi lại cảnh Iran khai hỏa tên lửa cùng UAV hướng về hai căn cứ King Faisal và Prince Hassan tại Jordan. Video: Tasnim

Dự đoán thời hạn kéo dài của cuộc xung đột

Trong quá trình triển khai chiến dịch Cơn thịnh nộ Kinh hoàng khởi nguồn từ ngày 28/2, ông Trump đã nhiều lần đưa ra dự báo về một kết cục hoàn tất nhanh chóng.

"Chúng tôi luôn xác định sẽ mất khoảng bốn tuần. Iran là một đất nước lớn, nhưng chỉ cần khoảng bốn tuần, hoặc thậm chí ít hơn", Tổng thống Mỹ trả lời cuộc phỏng vấn cùng Daily Mail vào đầu tháng 3.

Chia sẻ trên tờ New York Times cùng ngày hôm đó, ông bày tỏ "chúng tôi dự định mất 4-5 tuần", kết hợp khẳng định "mọi chuyện sẽ không khó khăn".

Đến cuối tháng 3, người đứng đầu chính quyền Mỹ tiếp tục duy trì quan điểm "chúng tôi ước tính sẽ mất khoảng 4-6 tuần để hoàn thành nhiệm vụ", đồng thời cho rằng các đơn vị quân đội Mỹ "thực sự đang vượt tiến độ rất nhiều".

Song song đó, ông Trump còn đưa ra nhiều đánh giá mang tính khái quát rằng cuộc chiến sắp sửa khép lại. Ông phát biểu vào tháng 3 rằng giao tranh sẽ dừng lại "khá nhanh", rồi tới tháng 5 lại khẳng định "chúng tôi sẽ chấm dứt cuộc chiến đó rất nhanh".

Dù vậy, tương tự các chiến dịch quân sự trước đây do Mỹ tiến hành, thực tế chiến sự tại Iran cho thấy việc khép lại xung đột phức tạp hơn rất nhiều so với tính toán ban đầu của bộ máy lãnh đạo.

Đã trải qua gần 5 tháng kể từ ngày phát động chiến dịch, khói lửa giao tranh vẫn chưa có dấu hiệu hạ nhiệt. Vào ngày 22/7, ông Trump thậm chí còn đưa ra thông điệp mang tính răn đe gia tăng căng thẳng khi tuyên bố quân đội Mỹ sẵn sàng san phẳng nhà máy điện hoặc cơ sở cầu đường của Iran nếu quốc gia này nhắm bắn vào bất kỳ tàu thuyền nào ở khu vực eo biển Hormuz.

Ngay hôm sau, khi trả lời kênh Axios, ông cho biết "tôi đang cân nhắc một cuộc tấn công quy mô lớn, lớn hơn bao giờ hết" hướng vào đối phương vì cho rằng Iran "chưa chịu đủ đau đớn".

Sơ đồ minh họa vị trí địa lý Iran cùng khu vực eo biển Hormuz. Đồ họa: Guardian

Tình hình kiểm soát tại eo biển Hormuz

Thông qua mạng xã hội ngày 13/7, ông Trump khẳng định "eo biển Hormuz đang mở cửa, sẽ tiếp tục mở cửa dù có Iran hay không", đồng thời tự tin rằng Mỹ sẽ được công nhận là "người bảo vệ eo biển" từ thời điểm này.

Trong buổi phỏng vấn cùng ngày, ông phát biểu "chúng ta đang tiếp quản eo biển. Họ chẳng có gì trong tay". Tới ngày 19/7, Tổng thống Mỹ tiếp tục đưa ra tuyên bố gay gắt "chúng ta kiểm soát eo biển. Họ chẳng kiểm soát được bất cứ thứ gì" nhằm hướng về phía Iran.

Tuy nhiên, tại thời điểm những phát ngôn trên được đưa ra, phía Iran vẫn nắm giữ tầm ảnh hưởng và khả năng can thiệp đáng kể đối với tuyến hàng hải qua eo biển Hormuz, mặc cho lực lượng hải quân Mỹ cố gắng tái lập lệnh phong tỏa các phương tiện di chuyển tới hoặc rời các cảng biển Iran.

Thông tin từ Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) xác nhận Tehran đã thực hiện trên 30 vụ tập kích nhắm vào tàu buôn kể từ thời điểm giao tranh bùng nổ. CENTCOM đánh giá các đòn tấn công này đe dọa trực tiếp tới tính mạng của hàng trăm thủy thủ, đồng thời xâm phạm nghiêm trọng quyền tự do di chuyển hàng hải ở khu vực.

Phía Iran đã chính thức nhận trách nhiệm về những đợt tấn công nhắm vào các tàu thuyền qua lại vùng biển này trong hai ngày 20 và 21/7. Báo cáo từ Trung tâm Thông tin Hàng hải Chung (JMIC) do lực lượng hải quân Mỹ điều hành cho thấy, tính đến ngày 21/7, lượng tàu buôn lưu thông qua eo biển trong vòng 48 giờ trước đó đã rơi xuống mức thấp nhất tính trong khoảng thời gian ba tuần.

JMIC ghi nhận chính quyền Iran vẫn tiếp tục "hoạt động gây rối" nhắm tới tàu vận tải. Việc các tàu chở dầu liên tục bị tấn công gần đây tại vùng biển Oman đã tạo nên tâm lý lo ngại cho giới vận tải, buộc nhiều doanh nghiệp chủ tàu phải điều chỉnh phương án hành trình khiến mật độ giao thông trên biển sụt giảm rõ rệt.

Diễn biến biến động của giá dầu

Trong khoảng thời gian nửa cuối tháng 6, lúc thỏa thuận ngừng bắn giữa hai bên đang có hiệu lực, ông Trump từng lên tiếng khoe rằng "giá dầu đang giảm rất mạnh" và nhận định "nó sẽ sớm trở về mức cách đây bốn tháng" — thời điểm trước lúc chiến sự bùng nổ.

Đến ngày 8/7, ông phát biểu: "các bạn thấy đấy, giá dầu đã thấp hơn so me thời điểm tôi bắt đầu" cùng nhận xét "giá dầu đang lao dốc không phanh". Mặc dù thừa nhận đụng độ tái diễn trong ngày hôm đó có thể khiến chi phí năng lượng "tăng nhẹ một chút", ông vẫn khẳng định "điều này sẽ kết thúc rất nhanh".

Trên trang cá nhân ngày 19/7, Lãnh đạo Mỹ tiếp tục nhấn mạnh mặt hàng dầu mỏ nằm trong nhóm hàng hóa đang trên đà "giảm rất nhanh".

Hình ảnh các tàu chở dầu cùng tàu vận tải hàng hóa di chuyển khu vực eo biển Hormuz ghi nhận ngày 11/3. Ảnh: AP

Thực tế cho thấy thị trường ghi nhận giá dầu có đợt sụt giảm đáng kể vào cuối tháng 6 và đầu tháng 7 so với những mốc đỉnh thiết lập trong các đợt giao tranh cao điểm tháng 3 và tháng 4, thậm chí xuất hiện thời điểm ngắn rơi xuống dưới mức trước khi xảy ra xung đột. Dù vậy, biểu đồ giá nhanh chóng quay đầu tăng vọt khi thỏa thuận ngừng bắn đổ vỡ và hai bên nối lại các hành động quân sự nhắm vào nhau.

Theo chuyên gia Daniel Dale, cả xung đột lẫn đà tăng giá nhiên liệu đều không hề khép lại nhanh chóng sau mốc 8/7 như dự đoán từ ông Trump. Trên thực tế, giá mặt hàng này trong tuần qua và đầu tuần này vẫn tiếp tục xu hướng đi lên.

Chốt phiên giao dịch ngày 22/7, giá dầu thô Brent tiêu chuẩn ghi nhận mốc 94,07 USD mỗi thùng, tăng khoảng 3,4% trong ngày. Đây chính là mức giá đóng cửa cao nhất tính từ ngày 8/6. Song song đó, giá dầu thô tiêu chuẩn WTI của Mỹ tăng khoảng 3% trong ngày, chốt phiên ở mốc 86,83 USD mỗi thùng, ghi nhận mức đóng cửa cao nhất từ ngày 11/6.

Dữ liệu từ đài CNN chỉ ra rằng, cả hai mặt hàng dầu Brent và WTI hiện đều giao dịch ở mức cao hơn so với thời điểm ông Trump phát động chiến dịch cũng như mốc thời gian ông quay trở lại đảm nhận vị trí ở Nhà Trắng vào tháng 1/2025.

Xuất hiện tại sự kiện ở bang Georgia cùng ngày, ông Trump vẫn lên tiếng cam kết rằng giá năng lượng "sẽ lao dốc" như diễn biến của ba tuần trước, đồng thời đưa ra lời kêu gọi người dân Mỹ "chỉ cần cho tôi một chút thời gian".

Thanh Tâm (Theo CNN, CBS News, AFP)

Chân thành cảm ơn quý độc giả đã dành thời gian theo dõi bài viết này. Kính mời quý vị tiếp tục khám phá thêm nhiều thông tin hữu ích và hấp dẫn qua các nội dung liên quan ngay bên dưới.