Trao quyền chủ động cho đô thị đặc biệt trong kiến tạo thể chế: Bước ngoặt từ Bộ Chính trị

Tại cuộc làm việc quan trọng giữa Ban Thường vụ Đảng ủy Quốc hội và Ban Thường vụ Thành ủy TPHCM, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn thông báo Bộ Chính trị đã chấp thuận đổi tên dự án Luật Đô thị đặc biệt thành Luật Phát triển đô thị, đồng thời thống nhất phân quyền mạnh mẽ cho đô thị đặc biệt trong công tác xây dựng thể chế.

Hội nghị giữa Ban Thường vụ Đảng ủy Quốc hội và Ban Thường vụ Thành ủy TPHCM diễn ra vào chiều 21/7 dưới sự chủ trì của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn, nhằm thảo luận sâu về dự án Luật Phát triển đô thị.

Người đứng đầu Quốc hội cho biết, Bộ Chính trị đã thống nhất điều chỉnh tên gọi dự án Luật Đô thị đặc biệt thành dự án Luật Phát triển đô thị, đồng thời ủng hộ chủ trương trao thẩm quyền xây dựng thể chế cho các đô thị đặc biệt.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn chủ trì Hội nghị Ban Thường vụ Đảng ủy Quốc hội và Ban Thường vụ Thành ủy TPHCM về dự án Luật Phát triển đô thị (Ảnh: Quốc hội).

Bên cạnh đó, Bộ Chính trị giao Đảng ủy Chính phủ phối hợp chặt chẽ với Đảng ủy Quốc hội cùng các cơ quan hữu quan hoàn thiện bộ hồ sơ liên quan đến mô hình quản trị, cơ chế chính sách đối với khu kinh tế đặc biệt, bảo đảm sự chủ động và linh hoạt cho Chính phủ trong điều hành nhưng tuyệt đối tuân thủ Hiến pháp.

Chuyển dịch tư duy: Từ quản lý hành chính sang quản trị đô thị hiện đại

Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh, việc chuyển sang xây dựng Luật Phát triển đô thị thay cho cơ chế mỗi địa phương xin một nghị quyết thí điểm riêng là sự thay đổi căn bản trong tư duy lập pháp.

Đạo luật này không chỉ tập trung mở đường phát triển cho TPHCM, mà còn đặt nền móng pháp lý chung áp dụng cho mọi đô thị khác trên toàn quốc khi hội đủ tiêu chuẩn. "Sự thay đổi này đánh dấu bước chuyển từ tư duy quản lý nhà nước đơn thuần sang quản trị đô thị hiện đại và kiến tạo sự phát triển", Chủ tịch Quốc hội khẳng định.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn phát biểu tại cuộc họp (Ảnh: Quốc hội).

Phân tích sâu về mô hình quản trị, Chủ tịch Quốc hội làm rõ bản chất của việc đẩy mạnh phân cấp, phân quyền là trao thẩm quyền quyết định trực tiếp cho bộ máy chính quyền đô thị. Điều này giúp địa phương chủ động trong chấp thuận chủ trương đầu tư, phê duyệt cấp phép, thu hồi đất cũng như giải quyết dứt điểm các vướng mắc tại chỗ. Đây phải được coi là đột phá mang tính cốt lõi của dự luật.

Tuy nhiên, Chủ tịch Quốc hội lưu ý việc giao cơ chế vượt trội phải đi kèm kiểm soát quyền lực chặt chẽ. "Trao cơ chế vượt trội phải đi đôi với cơ chế hậu kiểm độc lập”, ông nhấn mạnh và đề nghị xây dựng bộ chỉ số công khai đánh giá hiệu quả quản trị đô thị định kỳ để người dân, doanh nghiệp, Quốc hội và HĐND cùng tham gia giám sát.

Song song đó, dự thảo cần xác định ranh giới pháp lý cho việc áp dụng thử nghiệm cơ chế mới, đồng thời tạo hành lang bảo vệ những cán bộ dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì mục tiêu chung.

Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu và Bí thư Thành ủy TPHCM Trần Lưu Quang (Ảnh: Quốc hội).

Đổi mới cơ chế tài chính, đất đai và thủ tục đầu tư

Cùng với yêu cầu luật hóa mô hình phát triển đô thị gắn kết với giao thông công cộng (TOD), Chủ tịch Quốc hội đề nghị xem xét cơ chế đấu giá quyền khai thác khoảng không gian ngầm và không gian trên cao xung quanh khu vực ga, nút giao TOD. Ngoài ra, cần quy định cơ chế điều tiết, thu hồi phần giá trị đất gia tăng nhờ đầu tư công trình hạ tầng để tái đầu tư cho đô thị.

Về quy trình thủ tục, văn bản luật cần loại bỏ triệt để các khâu trung gian, đơn giản hóa thủ tục hành chính, cho phép triển khai song song quá trình thẩm định quy hoạch, đất đai và môi trường đối với dự án đô thị trọng điểm. Tiến độ các dự án hiện phụ thuộc rất nhiều vào công tác thu hồi đất, giải phóng mặt bằng, bồi thường và tái định cư.

Lãnh đạo Quốc hội cũng lưu ý dự luật phải nêu rõ quy trình thu hồi đất nhằm chỉnh trang, tái thiết các khu dân cư cũ trên cơ sở mức độ đồng thuận của cộng đồng, bảo đảm cân bằng lợi ích giữa Nhà nước, người dân và doanh nghiệp.

Đồng thời, cần bổ sung cơ chế ưu tiên chọn nhà đầu tư cam kết đóng góp hạ tầng xã hội vượt quy chuẩn, cùng quy định giữ lại tỷ lệ cố định nguồn thu từ đất đai để địa phương tái đầu tư trong một khoảng thời gian ổn định.

Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch UBND TPHCM Nguyễn Văn Được và các lãnh đạo thành phố (Ảnh: Quốc hội).

Chủ tịch Quốc hội khẳng định Luật Phát triển đô thị phải gánh vác song song hai trọng trách: vừa tạo bệ phóng đủ mạnh cho TPHCM bứt phá, vừa dựng khung pháp lý chung cho cả nước.

Ông nhất trí với định hướng trình Quốc hội thông qua dự án Luật tại kỳ họp không thường lệ đầu tiên. Mục tiêu là ngay khi luật được ban hành, TPHCM có thể áp dụng trực tiếp và chủ động triển khai ngay mà không phải mất thời gian chờ văn bản hướng dẫn.

Cảm ơn quý độc giả đã dành thời gian theo dõi bài viết. Mời bạn tiếp tục tìm hiểu thêm các thông tin thời sự và chính sách mới nhất qua các bài viết liên quan bên dưới.