Bệnh gout là tình trạng viêm khớp hình thành do rối loạn chuyển hóa purin, kéo theo sự gia tăng acid uric trong máu và lắng đọng tinh thể urat tại các khớp, gân, bao hoạt dịch cùng nhiều cơ quan khác. Người mắc bệnh thường trải qua các cơn đau khớp dữ dội, khởi phát đột ngột kèm theo sưng, nóng và đỏ — phổ biến nhất ở khớp ngón chân cái, nhưng cổ chân, đầu gối, cổ tay, khuỷu tay hoặc nhiều khớp cùng lúc đều có thể bị ảnh hưởng.
ThS.BS Vũ Thị Huyền, công tác tại Khoa Cơ Xương Khớp, Phòng khám Đa khoa Tâm Anh Cầu Giấy, nhấn mạnh rằng đây là bệnh mạn tính đòi hỏi theo dõi và kiểm soát trong thời gian dài. Tuy nhiên, những người tuân thủ đúng phác đồ điều trị và xây dựng lối sống khoa học vẫn hoàn toàn có thể kiểm soát bệnh hiệu quả. Khi nồng độ acid uric được giữ ổn định trong ngưỡng mục tiêu, người bệnh có thể giảm đau đáng kể, hạn chế các đợt tái phát cấp tính và duy trì vận động gần như bình thường.
Một thực tế đáng lo ngại là nhiều bệnh nhân gout vừa hết đau đã tự ngừng thuốc và bỏ qua lịch tái khám định kỳ. Hậu quả là bệnh âm thầm tiến triển và sinh ra nhiều biến chứng nguy hiểm. Vì vậy, tùy theo diễn tiến và tình trạng cụ thể, bác sĩ sẽ lên lịch tái khám phù hợp cho từng người bệnh.
Lịch tái khám tùy theo từng giai đoạn bệnh
Gout cấp
Gout cấp là các đợt bùng phát với biểu hiện đau, sưng, nóng, đỏ khớp ở mức độ dữ dội, thường đạt đỉnh trong 24 giờ đầu và có thể kéo dài vài ngày nếu không được điều trị kịp thời. Sau khi được chẩn đoán và kê thuốc kiểm soát viêm, giảm đau, người bệnh nên quay lại khám sau khoảng 1–2 tuần để đánh giá mức độ đáp ứng với thuốc và kiểm tra lại tình trạng khớp.
Tiếp theo, người bệnh có thể được hẹn tái khám sau 2–4 tuần hoặc ngay sau khi cơn cấp ổn định, nhằm kiểm tra nồng độ acid uric và điều chỉnh kế hoạch điều trị dài hạn. Trường hợp cơn gout cấp kéo dài bất thường, không đáp ứng thuốc hoặc bùng phát mạnh hơn, người bệnh cần đến gặp bác sĩ sớm hơn thay vì chờ đến ngày hẹn.
Gout mạn tính
Ở giai đoạn mạn tính, bệnh có thể tạm ổn định giữa các đợt cấp. Dù không còn đau và sinh hoạt trở lại bình thường, người bệnh vẫn cần tái khám định kỳ mỗi 3–6 tháng. Trong mỗi lần khám, bác sĩ sẽ kiểm tra công thức máu, nồng độ acid uric, chức năng gan, thận và đánh giá tần suất xuất hiện các cơn gout cấp. Nếu bệnh duy trì ổn định trong thời gian dài, lịch tái khám có thể được kéo giãn ra 6–12 tháng, lồng ghép với kỳ khám sức khỏe định kỳ hằng năm.
Gout có biến chứng
Người bệnh xuất hiện các biến chứng như hạt tophi, biến dạng khớp, tổn thương sụn, sỏi thận hoặc suy giảm chức năng thận cần được theo dõi chặt chẽ hơn với lịch tái khám từ 1–3 tháng tùy mức độ. Ngoài xét nghiệm acid uric máu, bác sĩ có thể chỉ định siêu âm khớp và hạt tophi, chụp X-quang hoặc cộng hưởng từ nếu nghi ngờ hủy khớp nặng, siêu âm ổ bụng để phát hiện sỏi thận, cùng các xét nghiệm chức năng thận định kỳ.
Gout thứ phát
Gout thứ phát xảy ra khi acid uric máu tăng cao do hậu quả của một bệnh lý khác như bệnh thận mạn, bệnh tăng sinh tủy xương, vảy nến, hoặc do tác dụng phụ của một số loại thuốc như thuốc lợi tiểu, aspirin và một số thuốc ức chế miễn dịch. Trong trường hợp này, điều trị bệnh nguyên phát là ưu tiên hàng đầu. Nếu tình trạng ổn định, người bệnh nên tái khám sau 1–3 tháng tại cơ sở đa chuyên khoa, có sự phối hợp giữa các chuyên khoa Cơ xương khớp, Thận tiết niệu, Tim mạch, Dinh dưỡng và chuyên khoa điều trị bệnh gốc gây tăng acid uric.
Tăng acid uric máu không triệu chứng
Đây là tình trạng acid uric trong máu tăng kéo dài nhưng chưa gây ra đau hay viêm khớp rõ ràng, thường gặp ở những người có tiền sử gia đình mắc gout, thừa cân, béo phì, bệnh thận mạn hoặc rối loạn chuyển hóa. Không phải tất cả trường hợp đều cần dùng thuốc hạ acid uric ngay lập tức. Thay vào đó, người bệnh nên được bác sĩ đánh giá toàn diện các yếu tố nguy cơ, nhận tư vấn điều chỉnh lối sống và thực hiện xét nghiệm lại acid uric mỗi 6–12 tháng để can thiệp kịp thời khi cần.
Nguy cơ khi tự ý bỏ điều trị
Bác sĩ Vũ Thị Huyền khuyến cáo người bệnh gout phải tuân thủ nghiêm phác đồ điều trị, tuyệt đối không tự ý bỏ thuốc hay giảm liều khi hết đau. Việc sử dụng các loại thuốc hoặc thực phẩm chức năng không rõ nguồn gốc, chưa được cấp phép điều trị gout cũng là điều cần tránh hoàn toàn.
Tự ý dừng điều trị và bỏ tái khám định kỳ không chỉ khiến bệnh ngày càng nặng hơn mà còn dẫn đến các biến chứng nghiêm trọng. Cụ thể, hạt tophi có thể phá hủy và biến dạng khớp, hạn chế vận động; chức năng thận suy giảm, hình thành sỏi thận; đồng thời làm tăng nguy cơ mắc các bệnh tim mạch nguy hiểm như bệnh mạch vành, nhồi máu cơ tim và đột quỵ.
Bác sĩ khám cho người bệnh gout. Ảnh: Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh
Cảm ơn bạn đã dành thời gian đọc bài viết này. Nếu bạn hoặc người thân đang quan tâm đến sức khỏe xương khớp, đừng bỏ qua các bài viết liên quan bên dưới — có thể bạn sẽ tìm thấy thêm nhiều thông tin hữu ích cho mình.
Ý kiến bạn đọc (0)