Hơn hai thập kỷ kể từ khi về hưu, bác sĩ Lê Thành Đô cùng các cộng sự đã trao tặng chi giả hoàn toàn miễn phí cho trên 1.600 trường hợp yếu thế và thương bệnh binh.
Hành trình tái tạo bước đi cho đồng đội từ người lính trưởng thành qua khói lửa chiến tranh (Video: Thanh Bình).
Hành trình kết nối những bước chân của vị y bác sĩ già
Một buổi sáng tại không gian sát bên xưởng chế tác nằm trên phố Minh Khai (Hà Nội), rất đông thương binh cùng người khuyết tật đã có mặt để nhận các dụng cụ hỗ trợ vận động được thiết kế vừa vặn cho riêng mình. Nổi bật trong số đó là Trung úy Nguyễn Văn Ngọ.
"Khi nhận được thông báo từ bác Đô rằng hôm sau sẽ được lắp chân giả mới, tôi đã trằn trọc cả đêm không sao ngủ được!", ông Ngọ bồi hồi chia sẻ.
Trung úy Nguyễn Văn Ngọ (SN 1954, quê Bắc Ninh) mang trên mình thương tật hạng 81%, đồng thời là nạn nhân chất độc hóa học với mức độ suy giảm sức khỏe từ 41-61%.
Suốt hơn một năm qua, việc sinh hoạt cá nhân cũng như đi lại của vị cựu chiến binh này phụ thuộc chặt chẽ vào cây nạng và sự trợ giúp của người thân do thiết bị cũ không còn tương thích với mỏm cụt ở phần đùi.
Suốt 21 năm rời xa công tác chính thức, chiếc điện thoại cá nhân của bác sĩ Lê Thành Đô (SN 1945) vẫn liên tục nhận các cuộc gọi. Người ở đầu dây bên kia có thể là nạn nhân chiến tranh, trẻ em dị tật bẩm sinh hay những bệnh nhân chịu mất mát chi do va chạm giao thông, tai nạn lao động...
Vừa trò chuyện giữa những âm thanh chát chúa của tiếng búa đập vang lên từ xưởng chế tác chi giả, bác sĩ Đô phấn khởi cho biết: "Tính đến thời điểm hiện tại, cơ sở đã trợ giúp hoàn toàn miễn phí cho hơn 1.600 hoàn cảnh khôi phục khả năng di chuyển, cầm nắm cùng các sinh hoạt đời thường".
Hướng ánh mắt về phía bức tường kín lịch các tấm ảnh của những bệnh nhân đời đầu, vị bác sĩ lão thành chầm chậm nhắc lại từng câu chuyện đời. Khi khoảng không trên bảng không còn chỗ trống, ông bắt đầu lưu trữ tài liệu về các trường hợp mới vào chiếc máy vi tính đã cũ.
Lật mở từng trang hồ sơ, người thầy thuốc ở tuổi bát tuần lại nhớ về ký ức khi bản thân còn nằm trên giường bệnh với tư cách một thương binh vừa bước ra khỏi cuộc chiến.
Từ người lính thương bệnh binh đến người thầy thuốc phụng sự
Vừa tròn tuổi 18, thanh niên Lê Thành Đô tạm gác lại việc học để khoác lên mình bộ quân phục. Hoàn thành khóa huấn luyện công binh, ông được điều động về Đại đội 19, thuộc Trung đoàn 57, Sư đoàn 304, đồn trú tại đảo Hòn Mê (Thanh Hóa), sát cánh cùng đồng đội thực hiện nhiệm vụ xây dựng công trình quốc phòng.
Vào năm 1965, thời điểm không quân Mỹ mở rộng quy mô đánh phá miền Bắc, vị chiến sĩ trẻ được luân chuyển về địa bàn cầu Hàm Rồng (Thanh Hóa) đảm nhận công việc rà phá, xử lý bom đạn chưa nổ.
Trong một ca làm nhiệm vụ rà phá vào buổi sáng, đợt oanh tạc bất ngờ của kẻ địch đã dội xuống khu vực lân cận. Các mảnh bom găm sâu khiến người lính công binh phải trải qua nhiều tháng điều trị tích cực. Rời khỏi bệnh viện, ông mang thương tật cơ thể với tỉ lệ 61%.
Quá trình chữa trị kéo dài cũng mở ra bước ngoặt mới cho cuộc đời ông. Người thương binh ấy quyết tâm hoàn thành cấp học phổ thông rồi trúng tuyển vào Đại học Y Hà Nội (khóa 1970-1976). Tốt nghiệp tấm bằng y khoa, người bác sĩ trẻ nhận công tác và đảm nhiệm vị trí Trưởng phòng Y tế tại Trung tâm Điều dưỡng Thương binh Thuận Thành.
Nơi đây tiếp nhận chăm sóc, điều trị, phục hồi chức năng dài hạn cho các thương binh hạng đặc biệt nặng trở về từ khắp các mặt trận, đa phần có tỷ lệ tổn thương sức khỏe từ 81% trở lên.
"Bản thân cũng là thương binh nên tôi đồng cảm sâu sắc với cơn đau mà đồng đội phải gánh chịu", bác sĩ Lê Thành Đô chia sẻ.
Gắn bó 9 năm tại Thuận Thành, ông cùng những người lính năm xưa đã tìm thấy sự thấu hiểu sâu sắc của những con người chung chiến tuyến, chia sẻ vết thương và mất mát kéo dài suốt đời.
Trong giai đoạn đầu bước vào ngành y, các cơn đau dai dẳng của đồng đội luôn là thách thức lớn nhất. Không ít thương binh rơi vào tình trạng phụ thuộc morphine sau nhiều năm chống chọi với thương tích chiến tranh.
Mỗi khi phát cơn, bệnh nhân thường vật vã, hoảng loạn, thậm chí không tự chủ được hành vi nếu chưa được tiêm thuốc. Thực tế này đòi hỏi sự kiên nhẫn vượt bậc cùng tình yêu thương sâu sắc từ đội ngũ y bác sĩ tại Trung tâm Điều dưỡng Thương binh Thuận Thành.
Chẳng cắt giảm thuốc một cách đột ngột, bác sĩ Đô tận tình giải thích, trấn an và từng bước hạ liều lượng giúp thương bệnh binh thích ứng dần.
Phần lớn bệnh nhân nơi đây bị liệt tủy sống, mất khả năng tự phục vụ và gắn liền cuộc đời với chiếc xe lăn hoặc giường bệnh. Việc nằm cố định lâu ngày khiến nhiều người phải đối mặt với biến chứng loét do tì đè.
Bác sĩ Đô cùng tập thể điều dưỡng, hộ lý phải liên tục hỗ trợ xoay người, thay băng cẩn thận và điều trị vết loét cho thương bệnh binh nằm một chỗ nhiều năm liền.
"Có những buổi sáng, do quá đau đớn mà anh em buông lời gắt gỏng, trách móc tôi rất nặng nề. Thế nhưng đến tối, chính họ lại chủ động tìm gặp chỉ để nói: 'Bác sĩ thông cảm cho tôi nhé'. Nhận được câu nói ấy là mọi buồn phiền đều tan biến hết", ông bồi hồi nhớ lại.
Ước mơ về xưởng chế tác chi giả miễn phí
Chính tình cảm mến thương từ các cựu chiến binh đã níu chân bác sĩ Lê Thành Đô ở lại Thuận Thành lâu hơn dự kiến. Phải gần một thập kỷ sau, ông mới chuyển sang công tác tại Bộ Lao động - Thương binh và Xã Hội (nay là Bộ Nội Vụ).
Kế đó, ông đảm nhiệm vai trò trong Dự án sản xuất chân giả cho thương binh, người khuyết tật và trở thành giảng viên y khoa giảng dạy kỹ thuật viên chỉnh hình thuộc dự án tài trợ bởi Đức tại Trường Đại học Lao động - Xã hội. Trong giai đoạn này, ông cũng có cơ hội sang Hà Lan tu nghiệp 6 tháng chuyên ngành chỉnh hình.
Sau nhiều năm tích lũy nền tảng kiến thức và kinh nghiệm thực tiễn trong ngành chỉnh hình, bác sĩ Đô ấp ủ nguyện vọng sau khi về hưu sẽ mở một cơ sở chuyên làm thiết bị hỗ trợ vận động cho người khuyết tật nghèo.
Đến năm 2004 (một năm trước thời điểm nghỉ hưu), ông bắt đầu biến kế hoạch thành hiện thực bằng cách trưng dụng chính căn hộ tập thể của gia đình để làm xưởng sản xuất.
Thời gian đầu, xưởng đối mặt muôn vàn trở ngại do hoàn toàn thiếu thốn kinh phí đầu tư máy móc và trang thiết bị chuyên dùng.
"Tôi tự dặn mình, dù gian gian nan đến mấy cũng phải làm ra sản phẩm chất lượng để gầy dựng niềm tin với các nhà tài trợ, qua đó giúp người khuyết tật không phải tốn chi phí khi làm chân, tay giả", bác sĩ Đô trải lòng.
Khi mô hình xưởng dần định hình, ông đã liên hệ vận động các học trò cũ từng tham gia chương trình đào tạo kỹ thuật chỉnh hình hợp tác giữa Trường Đại học Lao động - Xã hội và Đức cùng gia nhập, đóng góp trí lực cho cơ sở.
Đến năm 2005, cơ sở chế tác chính thức đi vào vận hành.
Nhằm bảo đảm mỗi sản phẩm đến đúng tay người cần, xưởng của bác sĩ Đô áp dụng quy trình tiếp nhận vô cùng chặt chẽ. Người khuyết tật có nhu cầu sẽ được chỉ dẫn hoàn thiện hồ sơ đáp ứng các yêu cầu của đơn vị tài trợ, bao gồm thông tin gia cảnh, mức độ khuyết tật và nguyện vọng sử dụng thiết bị.
Khi tiếp nhận từng trường hợp, ông tiến hành lập dự toán chi tiết từ chi phí khám, đánh giá tổn thương, vật tư, linh kiện cho đến nhân công sản xuất, rồi gửi toàn bộ sang nhà tài trợ xem xét phê duyệt. Việc chế tác chỉ được tiến hành ngay khi nhận được sự đồng ý cấp vốn.
Thành quả thực tế từ các hoạt động trợ giúp đã giúp xưởng thu hút sự chú ý của đông đảo chuyên gia và tổ chức thiện nguyện tìm đến đồng hành, tài trợ. Các nguồn lực quý báu này đã giúp ông từng bước mua sắm máy móc, duy trì xưởng vận hành ổn định cho đến hôm nay.
"Mỗi ngày được chứng kiến người khuyết tật có thể tự đi lại, sinh hoạt dễ dàng hơn nhờ sản phẩm do xưởng làm ra, đó chính là nguồn động lực lớn nhất của chúng tôi. Lời cảm ơn chân thành từ bệnh nhân, sự sát cánh của các tổ chức và sự lan tỏa từ các cơ quan báo chí đã giúp xã hội thấu hiểu sâu sắc giá trị nhân văn của công việc này", ông bày tỏ.
Tái sinh những bước chân và niềm hy vọng mới
Trung úy Nguyễn Văn Ngọ vốn là chiến sĩ trinh sát, từng sang giúp Lào trong lực lượng quân tình nguyện từ năm 1972, trước khi được điều động vào chiến trường phía Nam thuộc Quân đoàn 3 - Binh đoàn Tây Nguyên.
Trong một lần di chuyển, khi toàn đơn vị tạm dừng chân dùng bữa, tiểu đoàn của ông phát hiện một toán quân địch. Vị chiến sĩ trinh sát cùng đồng đội lập tức nổ súng đánh trả và tiêu diệt lực lượng này, tuy nhiên trong lúc đối phương đánh trả, ông đã bị trúng mảnh đạn từ súng B40.
Được xỏ thử chiếc "chân mới", ông Ngọ không thể giấu nổi niềm hạnh phúc đong đầy trong ánh mắt.
Trước kia, dù mang trên mình thương tật, ông vẫn tích cực tham gia đánh cầu lông cùng thanh niên trong làng. Dẫu vậy, sự tự ti vẫn luôn ẩn hiện trong lòng vị cựu chiến binh dạn dạn dạn dạn dạn dày sương gió.
Ông bộc bạch, từng có thời gian ông ngần ngại xuất hiện trước đám đông, ngay cả lễ cưới của người thân ông cũng chẳng dám tham dự vì lo sợ dáng đi "cà nhắc" của bản thân sẽ làm giảm đi niềm vui chung.
Dù những bước đi đầu tiên trên chiếc chân mới vẫn gây đau nhức do vùng đùi còn cọ xát, ông vẫn cố gắng bước từng bước vững chãi như người lính đang trên đường hành quân.
Trong căn xưởng nhỏ nhắn, tiếng búa gõ vẫn vang lên đều đặn mỗi sáng sớm. Âm thanh quen thuộc ấy hòa cùng tiếng cười rộn rã của những người vừa tìm lại được đôi chân.
Đối với nhiều người khuyết tật, đó chính là giai điệu báo hiệu cho một hành trình sống mới chính thức bắt đầu.
Ghi nhận những cống hiến bền bỉ trong công tác chỉnh hình và đồng hành cùng cộng đồng người yếu thế, bác sĩ Lê Thành Đô đã vinh dự đón nhận Kỷ niệm chương từ Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội, Bằng khen từ Trung ương Đoàn TNCS Hồ Chí Minh nhân dịp nhận Giải thưởng Tình nguyện Quốc gia năm 2018, Giấy khen do Chủ tịch UBND quận Hai Bà Trưng trao tặng cùng vô số bằng khen, giấy khen cao quý khác từ các bộ, ngành và tổ chức đoàn thể.
Xin trân trọng cảm ơn quý độc giả đã dành thời gian theo dõi bài viết ý nghĩa này. Mời bạn tiếp tục đón đọc các nội dung sâu sắc và hấp dẫn khác ngay phía bên dưới!
Ý kiến bạn đọc (0)