Các đợt nắng nóng khắc nghiệt đang diễn ra với tần suất cao hơn trên khắp châu Âu, đẩy hàng triệu người vào cảnh chật vật thích nghi với nền nhiệt độ cao kỷ lục. Tình hình này đặt ra một thách thức lớn về cơ sở hạ tầng và lối sống, đặc biệt khi điều hòa không khí vốn là một tiện ích hiếm hoi tại lục địa này.
Hệ thống làm mát là một trang bị không phổ biến trong các gia đình ở châu Âu. (Ảnh: Weather).
Thiếu Thốn Điều Hòa: Thực Trạng Khó Khăn Của Châu Âu
Điều hòa không khí là một thiết bị khá xa lạ trong các căn nhà tại châu Âu. Đối mặt với cái nóng gay gắt, nhiều người dân phải tìm đủ mọi cách để giải nhiệt, từ việc sử dụng quạt điện, chườm túi đá cho đến việc tắm nước lạnh.
Không giống như Hoa Kỳ, nơi có lịch sử nhiệt độ cao hơn và gần 90% hộ gia đình sở hữu điều hòa nhiệt độ, tỷ lệ này ở châu Âu chỉ khoảng 20%. Điều này có nghĩa là tới 80% các hộ gia đình trên lục địa này phải đương đầu với thời tiết nóng bức mà không có sự hỗ trợ của thiết bị làm mát chuyên dụng.
Trong bối cảnh biến đổi khí hậu đang làm các đợt nắng nóng ngày càng trở nên dài hơn, gay gắt hơn và đến sớm hơn, một câu hỏi lớn được đặt ra là tại sao các quốc gia châu Âu giàu có lại dường như chậm trễ trong việc trang bị điều hòa, đặc biệt khi số người tử vong do nắng nóng đang gia tăng.
Nguyên Nhân Sâu Xa Đằng Sau Sự Thiếu Hụt Điều Hòa
Lịch Sử Và Nhu Cầu Thấp
Một phần lý do chính là trong quá khứ, nhiều quốc gia châu Âu, đặc biệt ở khu vực phía bắc, ít có nhu cầu làm mát. Dù các đợt nắng nóng từng xảy ra, chúng hiếm khi đạt đến mức nhiệt độ cao kéo dài như hiện tại.
Ông Brian Motherway, người đứng đầu Văn phòng Hiệu quả Năng lượng và Chuyển dịch Toàn diện tại Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), nhận định: “Tại châu Âu, chúng tôi đơn giản là không có truyền thống sử dụng điều hòa vì cho đến gần đây, nó chưa phải là một nhu cầu lớn.”
Vì thế, điều hòa nhiệt độ truyền thống được xem là một thứ xa xỉ chứ không phải là một tiện ích thiết yếu. Việc lắp đặt và vận hành chúng có thể rất tốn kém, bởi chi phí năng lượng ở nhiều nước châu Âu cao hơn so với Mỹ, trong khi thu nhập lại có xu hướng thấp hơn.
Thực tế này khiến chi phí vận hành một chiếc điều hòa có thể nằm ngoài khả năng tài chính của nhiều người dân trên khắp châu Âu.
Yếu Tố Kiến Trúc Và Đô Thị
Yếu tố kiến trúc cũng đóng vai trò quan trọng. Một số công trình ở các nước Nam Âu nóng hơn được thiết kế đặc biệt để chống chọi với nhiệt độ cao. Chúng thường có tường dày, cửa sổ nhỏ để hạn chế ánh nắng trực tiếp và được xây dựng để tối ưu hóa luồng không khí tự nhiên, giúp duy trì sự mát mẻ và giảm nhu cầu làm mát nhân tạo.
Ngược lại, ở nhiều khu vực khác của châu Âu, các ngôi nhà lại không được xây dựng với mục đích đối phó với cái nóng.
Ông Motherway giải thích thêm: “Chúng tôi chưa bao giờ có thói quen suy nghĩ về cách giữ mát vào mùa hè. Đây thực sự là một hiện tượng tương đối mới mẻ.”
Phần lớn các tòa nhà trên lục địa này có tuổi đời lâu năm, được xây dựng trước khi công nghệ điều hòa không khí phổ biến. Đơn cử tại Anh, quốc gia vừa trải qua tháng 6 nóng nhất trong lịch sử, cứ sáu ngôi nhà thì có một căn được xây dựng từ trước năm 1900. Việc trang bị hệ thống làm mát trung tâm cho những căn nhà cổ như vậy có thể gặp nhiều khó khăn.
Rào Cản Hành Chính Và Chính Sách Môi Trường
Đôi khi, các quy định hành chính lại là một trở ngại lớn hơn. Richard Salmon, giám đốc của Công ty Điều hòa Không khí có trụ sở tại Anh, chia sẻ rằng các cơ quan chức năng tại Anh thường từ chối yêu cầu lắp đặt điều hòa “dựa trên lý do về diện mạo thẩm mỹ bên ngoài của cục nóng điều hòa, đặc biệt là ở các khu vực bảo tồn hoặc trên các tòa nhà được xếp hạng di sản.”
Thêm vào đó, từ góc độ chính sách, châu Âu đã cam kết đạt được mục tiêu “trung hòa khí hậu” vào năm 2050. Sự gia tăng đột biến về số lượng máy điều hòa nhiệt độ có thể khiến các cam kết về khí hậu này trở nên khó đạt được hơn.
Điều hòa không chỉ là những thiết bị tiêu thụ nhiều năng lượng mà còn thải hơi nóng ra môi trường bên ngoài. Một nghiên cứu tại Paris đã chỉ ra rằng việc sử dụng điều hòa có thể làm tăng nhiệt độ không khí bên ngoài từ 2°C đến 4°C. Tác động này đặc biệt nghiêm trọng tại các thành phố có mật độ dân cư dày đặc của châu Âu.
Để đối phó với vấn đề này, một số quốc gia đã áp dụng các biện pháp giới hạn việc sử dụng điều hòa. Ví dụ, vào năm 2022, Tây Ban Nha đã ban hành quy định yêu cầu điều hòa tại các không gian công cộng không được đặt thấp hơn 27°C nhằm tiết kiệm năng lượng.
Sự Chuyển Dịch Trong Nhận Thức Và Thách Thức Tương Lai
Châu Âu đang phải tăng cường sử dụng điều hòa trong bối cảnh nắng nóng cực đoan ngày càng gia tăng. (Ảnh: AFP).
Tuy nhiên, quan điểm và lo ngại về điều hòa nhiệt độ ở châu Âu đang dần thay đổi khi lục địa này trở thành một trong những điểm nóng khí hậu, với tốc độ ấm lên nhanh gấp đôi so với các khu vực khác trên thế giới.
Lục địa này đang đối mặt với một tình thế khó xử: chấp nhận việc sử dụng điều hòa không khí tốn nhiều năng lượng cùng những tác động tiêu cực đến môi trường, hoặc phải tìm kiếm các giải pháp thay thế để thích nghi với một tương lai ngày càng nóng hơn.
Bà Yetunde Abdul, giám đốc tại Hội đồng Công trình Xanh Vương quốc Anh (UK Green Building Council), nhấn mạnh: “Những ngôi nhà của chúng ta cần phải có khả năng chịu đựng không chỉ cái lạnh mà còn cả cái nóng ngày càng gay gắt.”
Đã có những dấu hiệu rõ ràng cho thấy mức độ chấp nhận điều hòa đang gia tăng ở châu Âu và trên toàn cầu. Một báo cáo của IEA dự báo số lượng máy điều hòa nhiệt độ tại EU có thể đạt 275 triệu chiếc vào năm 2050, cao gấp đôi so với con số ghi nhận năm 2019.
Ông Salmon từ Công ty Điều hòa Không khí cho biết: “Trong vòng 5 năm qua, số lượng yêu cầu tư vấn từ các hộ gia đình đã tăng hơn gấp ba lần. Riêng đợt nắng nóng này đã đẩy mọi thứ tăng vọt... Mọi người đơn giản là không thể làm việc hay sinh hoạt khi họ đang bị nung nóng vào lúc 3 giờ sáng.”
Mặc dù điều hòa có thể là giải pháp tức thì để thoát khỏi nhiệt độ cao, các chuyên gia cảnh báo rằng chúng tiêu thụ một lượng lớn năng lượng, phần lớn vẫn đến từ các nguồn nhiên liệu hóa thạch, góp phần làm nóng hành tinh.
Việc sử dụng điều hòa hoạt động bằng nhiên liệu hóa thạch làm tăng ô nhiễm gây nóng Trái Đất, từ đó lại làm nhiệt độ tăng lên, tạo ra “một vòng luẩn quẩn của việc biến đổi khí hậu ngày càng tồi tệ hơn,” theo lời Radhika Khosla, phó giáo sư tại Trường Doanh nghiệp và Môi trường Smith thuộc Đại học Oxford.
Thực tế cho thấy, tư duy xung quanh việc sử dụng điều hòa chắc chắn sẽ thay đổi ở châu Âu khi các đợt nắng nóng cực đoan trở nên phổ biến hơn. Thách thức lớn nhất sẽ là đảm bảo các quốc gia có những quy định nghiêm ngặt về hiệu suất của các hệ thống làm mát để giảm thiểu những tác động tiềm tàng khổng lồ của chúng đối với khí hậu.
Ông Motherway của IEA khẳng định: “Bởi vì mỗi chiếc điều hòa được bán ra ngày hôm nay sẽ ‘khóa chặt’ lượng điện năng tiêu thụ và lượng khí thải trong vòng 1-2 thập niên tới. Vì vậy, điều quan trọng là chúng ta phải thực hiện đúng ngay từ lần đầu tiên.”
Cảm ơn quý độc giả đã dành thời gian theo dõi bài viết này. Hãy tiếp tục khám phá những phân tích chuyên sâu và tin tức cập nhật khác của chúng tôi để hiểu rõ hơn về các vấn đề thời sự quan trọng.
Ý kiến bạn đọc (0)