Cuộc sống mòn mỏi của người dân tại khu tập thể Trương Định sau 50 năm

Tại Thủ đô Hà Nội, nhiều hộ gia đình đang phải sinh hoạt trong những không gian vô cùng chật chội thuộc khu tập thể Trương Định. Trải qua nhiều thập kỷ, công trình này đã xuống cấp nghiêm trọng với những mảng tường ẩm mốc, trần dột nát và thường xuyên rơi vào cảnh ngập úng mỗi khi có mưa lớn tràn về.

Thực trạng xuống cấp và cảnh quan nhếch nhác tại khu nhà năm mươi tuổi

Được xây dựng trong giai đoạn từ năm 1970 đến năm 1980, khu tập thể Trương Định đặt tại phường Tương Mai có quy mô gồm 10 dãy nhà cao hai tầng. Hiện nay, khu vực vỉa hè phía trước tòa nhà E đã bị một số người dân tận dụng để mở các quán ăn, hàng nước, gây ảnh hưởng trực tiếp đến cảnh quan chung của đô thị. Các hoạt động buôn bán này phần lớn tập trung vào buổi sáng, và do thiếu khu vực gửi xe cố định, nhiều vị khách buộc phải đỗ phương tiện ngay dưới lòng đường.

Sự xuống cấp của công trình thể hiện rõ qua những mảng tường bị bong tróc, vữa mục nát lộ ra cả phần gạch đỏ bên trong. Hệ thống cửa sổ tại nhiều căn hộ cũng đã hư hỏng hoàn toàn, không còn giá trị sử dụng và được người dân xây gạch lấp kín lại để đảm bảo an toàn.

Phần lớn mái ngói của các tòa nhà đã bị hư hại nặng nề, khiến trần nhà bong tróc và trơ ra cả hàng cốt thép rỉ sét. Để ngăn chặn tình trạng nước mưa dột vào nhà, các hộ dân tại đây phải tự bỏ chi phí lợp thêm mái tôn đè lên lớp ngói cũ, đồng thời trát thêm xi măng để gia cố lại phần trần bên dưới.

Lối đi lên tầng 2 là hệ thống cầu thang bêtông ngoài trời, được thiết kế kèm theo đường dắt xe máy. Qua thời gian dài sử dụng, nhiều đoạn lan can bảo vệ đã bị hư hỏng nghiêm trọng, các bậc tam cấp bị rêu phong phủ bám, tạo nên mối nguy hiểm trơn trượt rất lớn cho cư dân trong những ngày thời tiết ẩm ướt.

Những mảnh đời mưu sinh trong không gian chật hẹp, hiểm nguy

Bắt đầu chuyển về sinh sống tại tầng 1 của dãy nhà H4 thuộc khu tập thể Trương Định từ năm 2004, bà Lê Thị Hon (62 tuổi) đã trải qua hơn hai thập kỷ tại đây. Trong suốt khoảng thời gian đó, bà phải chi ra số tiền hơn 20 triệu đồng chỉ để tu sửa, chắp vá cho căn phòng có diện tích vỏn vẹn 13,5 m2 của mình.

Vì cốt nền bên trong nhà thấp hơn so với mặt đường phía ngoài khoảng 20 cm, gia đình bà buộc phải xây dựng thêm một bậc thềm cao nhằm ngăn chặn dòng nước mỗi khi trời đổ mưa. Bà Hon nghẹn ngào chia sẻ rằng dù đã chủ động nâng cao thềm nhà, song mỗi khi gặp những trận mưa với lưu lượng lớn, nước vẫn tràn qua và bủa vây khắp không gian sinh hoạt.

Nằm ngay bên cạnh căn hộ của bà Hon là nơi ở của gia đình chị Nguyễn Thị Cảnh (51 tuổi). Chị đang nuôi hai người con trai trong một không gian chật hẹp rộng 25 m2, nơi diện tích chỉ vừa vặn để bố trí một chiếc giường ngủ cùng một góc bếp nhỏ nhắn. Mặc dù các mảng tường xung quanh đã bị ẩm mốc và bong tróc nặng nề, nhưng do hoàn cảnh kinh tế eo hẹp, gia đình chị vẫn chưa thể tìm ra chi phí để tiến hành sửa sang lại.

Chị Cảnh bày tỏ nguyện vọng thiết tha rằng khu tập thể này sớm được phá dỡ để xây mới, giúp người dân được hưởng chính sách tái định cư ngay tại chỗ với một diện tích tương đương. Lý do là bởi hoàn cảnh của chị hoàn toàn không có khả năng tài chính để đóng góp thêm tiền nhằm sở hữu một căn hộ có diện tích rộng rãi hơn.

Gắn bó từ thuở nhỏ với khu tập thể Trương Định, bà Nguyễn Thị Oanh (59 tuổi) đã trải qua rất nhiều năm tháng sinh hoạt bên trong căn hộ rộng 10 m2, vốn được cải tạo lại từ không gian nhà bếp cũ kỹ của dãy nhà A. Cứ mỗi lần thời tiết chuyển mưa lớn, bà lại phải chủ động chuẩn bị sẵn bốn chiếc chậu đặt tại các vị trí khác nhau trong nhà nhằm hứng dòng nước dột từ trên cao xuống.

Cuộc sống trong một môi trường ẩm thấp, chật chội cùng với sự xuống cấp nghiêm trọng của hệ thống tường và mái nhà đã khiến cho sức khỏe của cư dân bị ảnh hưởng, đồng thời luôn tiềm ẩn những hiểm họa khó lường về an toàn. Bà Oanh chia sẻ trong lo âu rằng bản thân luôn phải sống trong cảm giác bất an bởi sự hư hỏng của công trình, thậm chí nước mưa dột lâu ngày đã làm hoen rỉ và thủng cả lớp mái tôn.

Tại dãy nhà nơi bà Oanh đang sinh sống, các hộ dân vẫn phải duy trì việc dùng chung một nhà vệ sinh tập thể, còn khu vực mái phía trên được mọi người tận dụng làm kho chứa các đồ đạc sinh hoạt. Tính trung bình, mỗi dãy nhà cao hai tầng là nơi cư ngụ của khoảng 20 người dân, phần lớn trong số họ là những người lao động có mức thu nhập thấp.

Theo lời kể của bà Oanh, trở ngại lớn nhất đối với các hộ dân ở đây là bất kỳ hoạt động tu sửa, cải tạo hay dọn dẹp vệ sinh không gian chung nào cũng bắt buộc phải nhận được sự đồng thuận của tất cả mọi người, chính vì thế các công việc này thường bị kéo dài và tốn rất nhiều thời gian.

Bên cạnh đó, các không gian sinh hoạt cộng đồng cũng như hệ thống cây xanh tại khu tập thể này hoàn toàn không đáp ứng được nhu cầu thực tế của người dân. Vì quỹ đất xây dựng sân chơi hoàn toàn trống vắng, các em nhỏ tại đây buộc phải tận dụng những con ngõ vắng người qua lại để vui chơi và rèn luyện thể dục thể thao.

Do kết cấu của nhiều căn hộ hoàn toàn không có hệ thống cửa sổ hay khu vực ban công, người dân nơi đây buộc phải chiếm dụng khoảng lối đi chung làm nơi phơi quần áo. Tình trạng này khiến cho các con ngõ nhỏ lúc nào cũng bị bủa vây dày đặc bởi những dây phơi đồ.

Đặc biệt, tại khu vực tầng hai của dãy nhà H4, mạng lưới dây điện được chăng mắc vô cùng bừa bãi và chằng chịt, tạo ra nguy cơ xảy ra hỏa hoạn rất cao. Trong khi đó, toàn bộ khu tập thể này cho đến nay vẫn chưa được đầu tư lắp đặt bất kỳ hệ thống phòng cháy chữa cháy chuyên dụng nào.

Nhằm gia tăng diện tích sử dụng, khá nhiều hộ gia đình đã tự ý cơi nới, xây dựng thêm từ 3 đến 5 tầng, hành động này đã làm biến dạng hoàn toàn cấu trúc ban đầu và khiến cho công trình ngày càng xuống cấp một cách trầm trọng hơn.

Kế hoạch quy hoạch tương lai và mục tiêu tái thiết đô thị của thành phố

Chính quyền UBND phường Tương Mai đã thực hiện việc công khai đồ án quy hoạch chi tiết tỉ lệ 1/500 cho tổng mặt bằng của khu vực cải tạo, xây dựng mới lại tập thể Trương Định cùng các vùng phụ cận. Theo phương án trong tương lai, khu nhà cũ kỹ này sẽ được thay thế bằng hai tòa tháp chung cư với chiều cao tối đa đạt 30 tầng, chưa tính đến hệ thống ba tầng hầm cùng tum kỹ thuật bố trí trên mái. Công trình dự kiến sẽ cung cấp khoảng 1.065 căn hộ với diện tích dao động từ 26 đến 81 m2, được thiết kế từ một đến ba phòng ngủ, giúp giải quyết nhu cầu định cư cho hơn 2.000 người dân.

Trong tổng thể quy hoạch, có khoảng 13.700 m2 đất được phân bổ cho việc cải tạo và tái thiết khu tập thể Trương Định, phần diện tích còn lại sẽ được sử dụng để phát triển các trục đường giao thông kết nối xung quanh. Dẫu vậy, dự án đầu tư cải tạo khu tập thể Trương Định ở thời điểm hiện tại vẫn chưa tìm được nhà đầu tư chính thức, đồng thời các phương án cụ thể về việc đền bù, hỗ trợ cũng như bố trí tái định cư cho người dân vẫn chưa được phê duyệt.

Nhìn rộng ra trên địa bàn toàn thành phố Hà Nội, hiện có 11 dự án liên quan đến việc cải tạo các khu chung cư cũ đang trong quá trình thực hiện bồi thường, giải phóng mặt bằng và có 3 dự án đã hoàn thành xây dựng. Thủ đô Hà Nội đề ra mục tiêu chiến lược đến năm 2030 sẽ tiến hành cải tạo khoảng 20.000 căn hộ thuộc nhóm chung cư cũ nằm trong diện bắt buộc phải tháo dỡ; và phấn đấu đến năm 2035 sẽ hoàn thành toàn bộ công tác chỉnh trang, tái thiết đối với khoảng 2.160 nhà chung cư trên toàn địa bàn.

Xin chân thành cảm ơn quý độc giả đã dành thời gian theo dõi bài viết này, kính mời quý vị cùng tiếp tục theo dõi và khám phá thêm những tin tức, bài viết có nội dung liên quan ở phần gợi ý ngay phía dưới.