Tên lửa mạnh nhất thế giới Starship có màn 'tiếp nước êm nhất'

Phương tiện đẩy thế hệ mới Starship V3 thuộc sở hữu của tập đoàn SpaceX đã chính thức rời bệ phóng tại khu vực Texas vào lúc 18h51 ngày 24/7 (tương đương 5h51 ngày 25/7 theo giờ Hà Nội), trước khi thực hiện thao tác hạ cánh nhẹ nhàng xuống bề mặt đại dương.

Diễn biến chuyến bay thử nghiệm Flight 13 của siêu tên lửa Starship V3

Theo ghi nhận từ Space, sự kiện thử nghiệm mang tên Flight 13 đánh dấu đợt phóng thứ 13 của dòng Starship kể từ thời điểm năm 2023, đồng thời là đợt cất cánh thứ hai đối với biến thể V3. Đây là phiên bản kế thừa đầy hứa hẹn nhằm thay thế thế hệ V2 — dòng tên lửa từng hoàn tất xuất sắc đợt bay thử nghiệm cuối cùng hồi giữa tháng 10 năm ngoái.

Lịch trình khởi hành của Flight 13 diễn ra trễ 6 phút so với kế hoạch ban đầu. Dan Huot, đại diện đảm nhiệm vai trò dẫn chương trình truyền hình trực tiếp từ SpaceX, chia sẻ: "Chúng tôi lùi một chút để chờ ổn định một số thứ cuối cùng", đồng thời nhận định điều kiện khí hậu rất lý tưởng với khoảng trời quang đãng.

Quy trình nạp nhiên liệu được triển khai từ 35 phút trước thời điểm rời bệ phóng và duy trì liên tục cho đến khoảng ba phút trước khi cất cánh. Ngay khi tới giờ định sẵn, hệ thống Starship vận hành toàn bộ 33 động cơ đẩy thuộc tầng khởi động Super Heavy, đưa toàn bộ cấu trúc vút lên không trung. Chỉ sau đó ít phút, Super Heavy thực hiện tách rời thành công khỏi tầng trên Ship, thực hiện động tác xoay lộn vòng rồi kích hoạt 5 động cơ nhằm khởi động tiến trình quay về Trái Đất. Ở đợt thử nghiệm Flight 12 trước đây, bộ phận đẩy này từng thất bại trong việc xoay lộn vòng, vì vậy thành công này đánh dấu một bước tiến quan trọng đối với nhiệm vụ lần này.

Nguyên mẫu tên lửa khổng lồ Starship V3 của SpaceX cất cánh từ căn cứ Starbase, Texas, Mỹ, ngày 24/7. Video: X/SpaceX

Thử nghiệm thả vệ tinh Starlink V3 và tái khởi động động cơ

Song song với việc tầng trên Ship vận hành đồng loạt 6 động cơ để tiếp tục vươn tới vùng không gian cận quỹ đạo, tầng dưới Super Heavy dần chuyển hướng hạ thấp độ cao. Theo chia sẻ từ Huot, Super Heavy dường như không kích hoạt cả 13 động cơ để hạ cánh như kế hoạch, cuối cùng đáp xuống Vịnh Mexico mạnh hơn dự kiến.

Cột mốc khoảng 18 phút tính từ lúc cất cánh, Ship đã thả thành công 20 thiết bị vệ tinh Starlink thuộc phiên bản V3 hoàn toàn mới. Đây chính là đợt vệ tinh Starlink V3 đầu tiên được đưa vào vũ trụ, bao gồm 6 thiết bị trang bị thêm camera chuyên dụng nhằm ghi lại hình ảnh tên lửa và phát sóng trực tiếp về Trái Đất. Thông qua nền tảng mạng xã hội X, SpaceX nhanh chóng xác nhận đã thiết lập liên lạc thông suốt với tất cả 20 vệ tinh này.

Nhiệm vụ Flight 13 đánh dấu mốc lịch sử khi là đợt bay đầu tiên mà biến thể V3 mang theo các vệ tinh Starlink có khả năng vận hành thực tế, thay vì chỉ mang tính chất mô phỏng trình diễn như ở nhiệm vụ Flight 12 trước đó. Dù vậy, do tên lửa chỉ bay dưới quỹ đạo trong lần phóng này, toàn bộ lô vệ tinh được ấn định cháy trong khí quyển Trái Đất khoảng 20 phút sau khi triển khai.

Cú đáp biển lịch sử và phản ứng từ giới lãnh đạo

Trong quá trình di chuyển trên không, tầng trên Ship còn thực hiện thành công bài kiểm tra tái kích hoạt một động cơ Raptor. Đây được xem là thao tác kỹ thuật then chốt hỗ trợ phương tiện đi vào cũng như thoát khỏi quỹ đạo trong các sứ mệnh tương lai.

Trải qua hơn một giờ từ thời điểm cất cánh, Ship đã thực hiện thao tác hạ cánh an toàn xuống khu vực Ấn Độ Dương. Tầng tên lửa khép lại nhiệm vụ bằng màn tiếp nước ấn tượng, sau đó nhẹ nhàng đổ nghiêng và nổi trên mặt biển. Huot nhấn mạnh: "Đây là lần đầu tiên chúng tôi đưa Ship đáp xuống nước", đồng thời mô tả sự kiện bằng cụm từ "màn tiếp nước êm ái nhất" trong lịch sử hoạt động của SpaceX.

Đánh giá về sự kiện này, Giám đốc NASA Jared Isaacman đăng tải trên mạng xã hội X: "Chúc mừng vì Flight 13 đã triển khai. Tôi rất mong chờ những gì được rút ra từ nhiệm vụ này. Khi Starship chính thức hoạt động, khả năng của nó sẽ tạo ra bước ngoặt, trong đó có việc đảm bảo chúng ta không bao giờ từ bỏ Mặt Trăng lần nữa".

Tầng trên Ship hạ cánh nhẹ nhàng xuống Ấn Độ Dương ngày 24/7. Video: X/SpaceX

Thông số kỹ thuật vượt trội của dòng tên lửa Starship V3

Trước khi đạt được kết quả này, sự kiện Flight 13 từng phải tạm hoãn vào ngày 16/7 do hệ thống máy tính điều khiển tên lửa phát lệnh dừng khẩn cấp ở những khoảnh khắc cuối. Một nỗ lực phóng khác vào ngày 23/7 cũng phải tạm hoãn vì yếu tố thời tiết không thuận lợi.

Theo định hướng phát triển, SpaceX thiết kế Starship theo mô hình có thể tái sử dụng toàn bộ. Doanh nghiệp từng gặt hái thành công khi thu hồi các tầng đẩy Super Heavy bằng cấu trúc cánh tay "đũa" của tháp phóng để tóm lấy bộ phận này ngay trên không trung. Mặc dù vậy, doanh nghiệp đến nay vẫn chưa thử bắt tầng trên Ship.

Xét về quy mô, V3 hiện nắm giữ kỷ lục là dòng tên lửa đồ sộ và uy lực nhất từng được chế tạo với chiều cao đạt khoảng 124 m, bao gồm hai tầng riêng biệt. Tầng dưới Super Heavy của V3 trang bị 33 động cơ Raptor 3, ước tính cung cấp lực đẩy khoảng 8,2 triệu kg khi cất cánh, mạnh hơn gần 10% so với các thế hệ Super Heavy trước đó. Tàu Ship, tầng trên của V3, sử dụng 6 động cơ Raptor 3, tạo ra lực đẩy hơn 1,5 triệu kg.

Tầm quan trọng đối với chương trình chinh phục Mặt Trăng Artemis

V3 thể hiện bước tiến vượt bậc nếu so sánh với các thế hệ V2 và V1 trước đây, đồng thời trang bị thêm hàng loạt linh kiện then chốt giúp hoàn thiện cơ chế hoạt động, nổi bật là hệ thống cổng ghép nối hỗ trợ tiếp nạp nhiên liệu ngay trong không gian. Mẫu tính năng này đóng vai trò sống còn cho những sứ mệnh dài hạn khi Starship phải tiến xa hơn khu vực quỹ đạo Trái Đất tầm thấp, tiêu biểu như chiến dịch Artemis do NASA khởi xướng.

Dựa trên nguồn tin từ Gizmodo, sức chở của Starship V3 thể hiện sự áp đảo khi có thể vận chuyển 100 tấn hàng hóa lên không gian quỹ đạo Trái Đất tầm thấp, bỏ xa con số 35 tấn của thế hệ V2. Bên cạnh đó, V3 sở hữu chiều cao nhỉnh hơn khoảng 1,5 m và sử dụng đai liên kết hai tầng mang thiết kế hoàn toàn mới. Thêm vào đó, thiết kế V3 chỉ tích hợp ba thay vì bốn vây lưới nhằm duy trì trạng thái cân bằng trong quá trình lao xuống, với diện tích mỗi vây rộng hơn khoảng 50% so với vây lưới ở phiên bản V2.

Cơ quan NASA đã chính thức ký kết hợp đồng cùng SpaceX nhằm biến Starship trở thành một trong những phương tiện đáp xuống bề mặt Mặt Trăng thuộc chương trình Artemis. Hiện tại, mốc thời gian hoàn thiện dòng khí tài này đang tới rất gần. Theo dự kiến, sứ mệnh Artemis III sẽ bấm nút khởi động vào cuối năm 2027, đảm nhận nhiệm vụ đưa phi thuyền Orion cùng đội ngũ phi hành gia vươn tới quỹ đạo Trái Đất tầm thấp để thực hiện hội quân và ghép nối với Starship, qua đó kiểm chứng khả năng tương thích của hai khí tài. Nếu các thử nghiệm diễn ra thuận lợi, Starship sẽ trực tiếp đảm nhận công đoạn đưa các nhà hành tinh học đáp xuống bề mặt Mặt Trăng trong khuôn khổ sự kiện Artemis IV, dự kiến triển khai vào năm 2028.

Rất cảm ơn quý độc giả đã dành thời gian theo dõi bài tổng hợp này. Đừng quên tiếp tục đón đọc các nội dung khoa học và công nghệ vũ trụ hấp dẫn khác ngay bên dưới!