Cháy rừng Tây Ban Nha đe dọa trạm liên lạc vũ trụ NASA

Một thảm họa cháy rừng diện rộng đang bùng phát ở Tây Ban Nha, đe dọa trực tiếp đến sự an toàn của một trong ba trạm thuộc Mạng lưới Không gian sâu - hệ thống truyền thông điệp ngoài Trái Đất của NASA.

Theo tạp chí New Scientist, Mạng lưới Không gian sâu (DSN) giúp cơ quan không gian NASA gửi mệnh lệnh cũng như tiếp nhận thông tin thu thập được từ những thiết bị thám hiểm ngoài hành tinh. Hệ thống này bao gồm ba trạm đĩa vô tuyến quy mô lớn đặt tại Australia, Mỹ cùng Tây Ban Nha. Hiện tại, một trận hỏa hoạn nghiêm trọng đang quét qua khu vực xung quanh các đĩa thu phát sóng ở Tây Ban Nha, khiến lực lượng chức năng chưa thể xác định chính xác mức độ tổn thất của cơ sở này.
Suốt một tháng qua, tình trạng khô hạn kéo dài cùng các đợt nắng nóng gay gắt đã kích hoạt hàng loạt trận cháy rừng trên toàn châu Âu. Trước tình thế nhiều ngọn lửa bùng lên vượt ngoài tầm kiểm soát ở khu vực gần thủ đô Madrid, chính quyền Tây Ban Nha đã chính thức ban bố tình trạng khẩn cấp và tiến hành di dời 60.000 dân đến nơi an toàn. Đến ngày 24/7, lửa bùng phát dữ dội hơn và tràn tới Khu phức hợp Liên lạc Không gian sâu Madrid (MDSCC) thuộc địa phận thị trấn Robledo de Chavela. Đánh giá về sự cố này, bà Isabel Díaz Ayuso - Người đứng đầu chính quyền vùng Madrid - khẳng định đây là "vụ cháy tồi tệ nhất trong lịch sử khu vực".
Báo cáo từ NASA cho biết toàn bộ cán bộ, nhân viên làm việc tại MDSCC đã được sơ tán kịp thời nên đảm bảo an toàn tính mạng, song thiệt hại đối với dàn ăngten vẫn chưa thể thống kê. Trạm MDSCC hiện vận hành 1 ăngten đường kính 70 m cùng 5 ăngten kích thước 34 m nhằm duy trì kết nối liên tục với các tàu thám hiểm của NASA đang hoạt động trong hệ Mặt Trời.
Nếu các đĩa vô tuyến tại quốc gia này bị ảnh hưởng, hoạt động của NASA có nguy cơ chịu tác động vô cùng nặng nề. Vốn dĩ DSN đã rơi vào trạng thái quá tải, khiến công tác chuyển tiếp dữ liệu giữa Trái Đất và các tàu vũ trụ gặp nhiều trễ nại. Việc một điểm thu phát dừng hoạt động sẽ khiến tình trạng nghẽn mạng thêm tồi tệ, đặc biệt trong thời điểm Mỹ đang dốc lực tăng tốc cho dự án thám hiểm Mặt Trăng Artemis. Khi sự cố nghẽn dữ liệu vượt quá mức cho phép, một số lượng thông tin quan trọng thu thập từ không gian có thể vĩnh viễn không thể gửi về Trái Đất.

Lối vào Khu phức hợp Liên lạc Không gian sâu Madrid của NASA. Ảnh: NASA

Sự cố còn xuất phát từ nguyên lý sắp đặt vị trí ba trạm DSN trên toàn cầu. Chuyên gia nghiên cứu Paul Byrne thuộc Đại học Washington ở bang Missouri phân tích rằng mỗi trạm được tính toán để phụ trách 1/3 khoảng không bầu trời, đảm bảo tại bất kỳ thời điểm nào cũng luôn có ít nhất hai điểm cầu duy trì theo dõi và trao đổi tín hiệu với các tàu bay ngoài Trái Đất. Do giới hạn về góc quan sát, trong một số khung giờ nhất định, một số thiết bị bay - chẳng hạn như cặp đôi tàu thám hiểm Voyager 1 và Voyager 2 - sẽ bị che khuất, khiến sóng truyền từ mặt đất không thể tới nơi.
Để ứng phó trước mắt, NASA đã linh hoạt chuyển hướng toàn bộ lưu lượng kết nối sang Khu phức hợp Liên lạc Không gian sâu Goldstone ở bang California nhằm hạn chế tối đa việc gián đoạn đường truyền với các tàu vũ trụ. Dù vậy, phương án này chỉ mang tính chất tạm thời.
Đại diện NASA nhấn mạnh, trạm viễn thông ở Tây Ban Nha cùng hai căn cứ phụ trách còn lại tại Goldstone (California) và Canberra (Australia) kết hợp tạo thành hệ thống truyền thông khoa học có độ nhạy cùng quy mô lớn nhất thế giới hiện nay. Nhờ hạ tầng này, NASA có thể phát đi các chỉ thị từ Trái Đất tới các thiết bị xa xôi, bao gồm tàu Voyager 1 - vật thể do con người tạo ra đang ở khoảng cách xa nhất trong hệ Mặt Trời. Không những thế, hệ thống còn tiếp nhận toàn bộ dữ liệu quan sát thiên văn vô tuyến đến từ Kính viễn vọng Không gian James Webb.
Không riêng Tây Ban Nha, ngọn lửa cũng đang lan rộng ngoài tầm kiểm soát tại Pháp. Tổng cộng đã có khoảng 200.000 người dân ở hai quốc gia này nhận lệnh phải sơ tán gấp.
Mùa hè năm nay, châu Âu liên tục thiết lập các cột mốc nhiệt độ kỷ lục do tác động từ biến đổi khí hậu và hiện tượng vòm nhiệt. Sức nóng thiêu rụi khiến thảm thực vật trở nên khô khốc, biến các cánh rừng thành những đống củi khô dễ dàng bùng cháy chỉ với một tàn lửa nhỏ. Các chuyên gia dự báo đợt tăng nhiệt trong tuần này sẽ làm các đốm lửa ở Pháp và Tây Ban Nha càng thêm dữ dội, đồng thời nguy cơ cao kích hoạt thêm nhiều điểm cháy mới.

Cảm ơn quý độc giả đã dành thời gian theo dõi bài viết này. Đừng quên tiếp tục khám phá thêm nhiều thông tin khoa học và đời sống hấp dẫn khác trong các bài viết cập nhật ngay bên dưới!