Khả năng ông Trump tung đòn thuế quan đáp trả EU sau vụ phạt Google

Cho rằng Liên minh châu Âu đang xem Mỹ như một "heo đất" để liên tục trích tiền qua các án phạt nhắm vào Big Tech, ông Trump muốn khởi xướng cuộc điều tra nhằm áp thuế lên khu vực này.

Vào ngày 23/7, Ủy ban châu Âu (EC) đã chính thức áp mức phạt 890 triệu euro (tương đương 1 tỷ USD) đối với Alphabet - công ty mẹ của Google. Trong số đó, 460 triệu euro thuộc phạm vi xử lý của Đạo luật Thị trường Kỹ thuật số (DMA), bắt nguồn từ cáo buộc tập đoàn này tự ưu tiên hiển thị các dịch vụ do chính mình cung cấp trên kết quả tìm kiếm thuộc các mảng mua sắm, khách sạn, vận tải và thể thao.

Phần phạt còn lại trị giá 430 triệu euro xuất phát từ lý do Google cản trở lực lượng nhà phát triển ứng dụng trên nền tảng Play Store. Đây là quyết định trừng phạt đầu tiên mà Google phải nhận theo cơ chế DMA, song đã là lần thứ 5 và thứ 6 tập đoàn công nghệ này bị EU xử phạt vì những hành vi gian lận chống cạnh tranh.

Tính chung trong khoảng thời gian gần hai thập kỷ vừa qua, tổng các khoản tiền phạt mà Google bắt buộc phải nộp tại thị trường châu Âu đã chạm mốc 10,38 tỷ euro (xấp xỉ 11,8 tỷ USD). Quyết định xử lý mới nhất dành cho Google diễn ra ngay sau chuỗi án phạt nặng nề mà phía EU từng áp đặt lên Apple và Meta.

Tổng thống Mỹ Donald Trump trong một sự kiện tại Ankara, Thổ Nhĩ Kỳ ngày 8/7. Ảnh: AP

Động thái siết chặt gông kìm của châu Âu lên các gã khổng lồ công nghệ (Big Tech) đã châm ngòi cho cơn giận dữ từ phía chính quyền Trump. Nhà lãnh đạo Mỹ Donald Trump đã lên tiếng chỉ trích gay gắt, coi đây là những hành động "bất hợp pháp và mang tính phân biệt đối xử nghiêm trọng". Lên tiếng trên nền tảng Truth Social ngày 24/7, ông Trump nhấn mạnh: "Như thường lệ, Liên minh châu Âu tiếp tục nhắm trực diện vào các doanh nghiệp vĩ đại của Mỹ".

Nhà lãnh đạo Mỹ tuyên bố "Mỹ không phải là 'con heo đất' để châu Âu rút tiền và sẽ không để điều đó tiếp tục xảy ra", đồng thời đưa ra kế hoạch khởi động một cuộc điều tra dựa theo Điều 301 nhằm vào việc EU liên tục giáng đòn phạt lên các tập đoàn đến từ Mỹ.

Ông cho hay tiến trình điều tra sẽ tập trung xem xét hành vi "cướp bóc các doanh nghiệp Mỹ và cuối cùng là người nộp thuế Mỹ", đồng thời đưa ra lời cảnh báo rằng khối EU sẽ "phải trả cái giá rất đắt". Lời đe dọa áp thuế từ ông Trump nhận được sự đồng tình lớn từ một số chính trị gia.

Trước đó vào ngày 21/7, một nhóm bao gồm 25 nghị sĩ Mỹ đã gửi văn bản đề nghị Tổng thống nhanh chóng triển khai các biện pháp trả đũa đối với các khung pháp lý của châu Âu, dựa trên lý do EU đang cố tình chĩa mũi nhọn thiếu công bằng vào các tập đoàn công nghệ Mỹ.

Giới lập pháp Mỹ đặc biệt xoáy sâu chỉ trích Đạo luật Thị trường Kỹ thuật số (DMA) do EU ban hành — bộ luật được thiết kế để kìm hãm sức ảnh hưởng của các nền tảng quy mô lớn như Amazon, Apple, Booking Holdings, ByteDance Google, Meta Platforms và Microsoft.

Họ đánh giá rằng EU đang lợi dụng các quy định chống cạnh tranh thành một công cụ nhằm trục lợi kinh tế và tạo áp lực pháp lý lên doanh nghiệp Mỹ, trong khi các thương hiệu châu Âu lại đang được tận hưởng khả năng tiếp cận thị trường Mỹ gần như không chịu rào cản.

Các lập pháp khuyến nghị: "Nếu đối thoại không sớm mang lại kết quả, Mỹ nên sử dụng mọi công cụ sẵn có, bao gồm nhưng không giới hạn ở Điều 301 của Đạo luật Thương mại năm 1974".

Bày tỏ quan điểm về vấn đề này, Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer nhận định án phạt tài chính cùng những quy định khác của EU đang tạo ra "bất ổn rất lớn" đối với hoạt động xuất khẩu hàng hóa lẫn dịch vụ từ Mỹ sang châu Âu, làm tổn hại đến "đối thoại mang tính xây dựng" và đe dọa bằng "rủi ro thực sự" lên sự ổn định của dòng chảy thương mại xuyên Đại Tây Dương. Ông Greer nhấn mạnh: "EU ngày càng nhắm vào những doanh nghiệp Mỹ có năng lực cạnh tranh mạnh nhất". Mặc dù vậy, ông không nêu chi tiết bất cứ kế hoạch đáp trả cụ thể nào.

Trong năm 2024, tổng giá trị trao đổi thương mại dịch vụ giữa Mỹ và EU ước tính đạt khoảng 500,9 tỷ USD. Dựa trên số liệu từ Văn phòng Đại diện Thương mại Mỹ, kim ngạch xuất khẩu dịch vụ của Mỹ chiếm 294,7 tỷ USD. Đến năm 2025, công bố từ Viện Kinh tế Đức (IW) ghi nhận thương mại dịch vụ hai bờ Đại Tây Dương đạt mốc kỷ lục 865 tỷ euro, đi kèm khoản thâm hụt 178 tỷ euro thuộc về EU.

Sự gia tăng xung đột liên quan tới Big Tech đang đặt khung hợp tác thương mại mà Washington và Brussels đã thống nhất năm trước vào thế bị thử thách, trong bối cảnh Mỹ từng chấp thuận giảm thuế nhập khẩu đối với ô tô châu Âu để nhận lại các cam kết nhượng bộ từ phía khối.

Khi được chất vấn về thái độ từ phía Mỹ, bà Teresa Ribera - Trưởng bộ phận chống độc quyền của EU - khẳng định án phạt áp đặt cho Google "thể hiện nghĩa vụ và trách nhiệm của chúng tôi trong việc bảo đảm các quy định của EU được tôn trọng đầy đủ".

Trong khi đó, Ủy viên Công nghệ EU Henna Virkkunen đưa ra nhận định rằng bộ luật DMA ra đời nhằm bảo đảm một môi trường kinh doanh bình đẳng cho mọi đơn vị. Bà phát biểu: "Với các quyết định này, chúng tôi muốn bảo đảm cạnh tranh thực sự".

Về phần mình, đại diện Ủy ban châu Âu tái khẳng định việc duy trì diễn đàn đối thoại số xuyên Đại Tây Dương mang lại giá trị chung cho cả hai phía. Người phát ngôn Thomas Regnier chia sẻ: "Chúng tôi tin rằng vẫn còn nhiều dư địa để tăng cường hợp tác trong nhiều vấn đề số, bao gồm các nội dung đã được nêu trong Tuyên bố chung EU - Mỹ, đồng thời vẫn tôn trọng quyền tự chủ trong xây dựng quy định của mỗi bên".

Phía Google có thời hạn 60 ngày để thực thi các điều kiện từ EC. Nếu không tuân thủ, tập đoàn này đối mặt với mức phạt bổ sung định kỳ chạm ngưỡng 5% tổng doanh thu trung bình mỗi ngày trên phạm vi toàn cầu. Xét theo quy mô doanh thu vượt mốc 400 tỷ USD vào năm ngoái, mức trừng phạt gia tăng này sẽ là một con số khổng lồ.

Ông Kent Walker, Chủ tịch phụ trách các vấn đề toàn cầu của Google, đã công khai phản đối án phạt mới và đưa ra quan điểm rằng bộ luật DMA đang "làm hỏng những sản phẩm mà người dùng sử dụng hằng ngày". Theo lý giải của ông, nhằm đáp ứng các khung quy định, Google không còn cách nào khác ngoài việc loại bỏ hàng loạt tính năng tìm kiếm theo thời gian thực vốn được người dùng châu Âu ưa chuộng — chẳng hạn việc hiển thị tức thì giá cả hay tình trạng phòng/chỗ của khách sạn, chuyến bay, nhà hàng — đồng thời phải cắt giảm các lớp bảo vệ an toàn vốn có trên Google Play.

Ông nhấn mạnh: "Đây không phải cạnh tranh công bằng mà là sự xuống cấp của sản phẩm do một nhóm nhỏ khiếu nại vì lợi ích riêng, còn doanh nghiệp và người tiêu dùng châu Âu chịu thiệt. Quy định nên giúp sản phẩm tốt hơn, không phải tệ đi".

Cảm ơn quý độc giả đã dành thời gian theo dõi bài phân tích sâu này. Hãy tiếp tục lướt xuống phía dưới để không bỏ lỡ những bài viết liên quan và cập nhật mới nhất về tình hình kinh tế - chính trị thế giới!