Lionel Scaloni - người lát đường cho Messi và Argentina

Dù không có nhiều dấu ấn nổi bật lúc còn thi đấu và từng bị hoài nghi lớn về năng lực huấn luyện, chiến lược gia Lionel Scaloni vẫn giúp người đàn em Lionel Messi cùng tập thể Argentina gặt hái thành công rực rỡ suốt 8 năm qua nhờ triết lý quản trị dựa trên sự gắn kết tình cảm.

Khởi đầu gian nan và cái ôm ở Budapest

Vào ngày 17/8/2005, tại thủ đô Budapest, trận giao hữu giữa tuyển Argentina và đội chủ nhà Hungary diễn ra. Khi đồng hồ điểm sang phút 63, Lionel Messi chính thức được tung vào sân, đánh dấu lần đầu tiên khoác áo đội tuyển quốc gia. Chàng trai 17 tuổi khi ấy không giấu nổi sự hồi hộp sau khi đã khước từ mọi lời mời từ phía Tây Ban Nha để kiên nhẫn chờ đợi khoảnh khắc này.

Trớ trêu thay, chỉ sau chưa đầy 120 giây ngắn ngủi và vỏn vẹn hai lần chạm bóng, anh đã phải nhận thẻ đỏ trực tiếp rời sân vì lỗi thúc cùi chỏ vào đối thủ.

Messi lĩnh thẻ đỏ trong trận ra mắt ĐTQG Argentina.

Màn ra mắt này là một kỷ niệm cay đắng khôn nguôi đối với bất kỳ cầu thủ nào. Trở lại phòng thay đồ, cậu thiếu niên bật khóc nức nở – khởi đầu cho chuỗi ngày đẫm nước mắt của anh trong màu áo sọc trắng xanh. Giữa nỗi đau đớn cùng cực của lần đầu tiên ấy, một người đồng đội đã chủ động tiến đến an ủi anh. Trùng hợp thay, đó cũng là người đã thực hiện cả hai đường chuyền cho anh trước đó và cũng mang tên Lionel.

Sau này, cả thế giới đều ngưỡng mộ cái tên Lionel Messi. Tuy nhiên, ít ai nhớ đến một Lionel khác với hai đường kiến tạo thầm lặng, đặt những viên gạch đầu tiên cho chặng đường vĩ đại của người sau này trở thành ông Vua mới của nền bóng đá xứ Tango.

Sự hoài nghi từ thế giới và triết lý từ chiếc xe đạp

Mười ba năm sau sự kiện đó, khi người đàn ông tên Lionel ấy được bổ nhiệm vào vị trí HLV trưởng đội tuyển quốc gia, người hâm mộ quê nhà không khỏi ngơ ngác và hoang mang về năng lực của ông. Thậm chí, huyền thoại Diego Maradona còn thẳng thắn nhận xét: "Đó là một cậu nhóc ngoan ngoãn, nhưng ngay cả việc phân luồng giao thông còn không làm nổi thì sao dẫn dắt được đội tuyển. Cậu ta chắc chỉ hợp tham dự World Cup dành cho xe máy thôi."

"Thằng nhóc tử tế" ấy là Lionel Scaloni.

Không rõ cố huyền thoại lấy hình ảnh "World Cup xe máy" từ đâu, bởi trên thực tế, Scaloni lại là một người cực kỳ đam mê xe đạp. Thói quen này bắt đầu hình thành sau khi ông giã từ sân cỏ, khép lại sự nghiệp cầu thủ bền bỉ với gần 400 trận đấu chuyên nghiệp từ quê nhà sang Tây Ban Nha, Anh và Italy ở vị trí hậu vệ phải, dù không có quá nhiều khoảnh khắc xuất thần. Do mắc chứng rối loạn lo âu, ông được y tế khuyên nên đạp xe để cải thiện tâm lý. Ông nghiêm túc thực hiện và bộ môn này dần trở thành một phần không thể thiếu. Vào năm 2019, dù gặp tai nạn bị ô tô đâm trúng khi đang di chuyển bằng xe đạp, ông vẫn không từ bỏ. Phương tiện này tỏ ra rất tương đồng với triết lý sống đơn giản của ông: bạn buộc phải không ngừng đạp về phía trước, vì nếu dừng lại, bạn chắc chắn sẽ ngã.

Scaloni đã áp dụng nguyên lý ấy suốt cuộc đời mình bằng sự kiên trì và nỗ lực bền bỉ mỗi ngày. Ông chịu ảnh hưởng lớn từ người cha vốn là tài xế xe tải chở đá ở Pujato – một thị trấn nhỏ bé chưa đầy 4000 cư dân nằm giữa vựa lúa mì Santa Fe. Cha ông có thể ngồi vô lăng liên tục suốt 10 tiếng đồng hồ, nhưng ngay khi bước xuống xe với bộ quần áo đầy bụi bẩn, ông đã lập tức gọi con trai ra sân tập và thúc giục: "Tập luyện thôi, chúng ta không có thời gian để lãng phí đâu".

Một đứa trẻ trưởng thành từ những chuyến xe đường dài của người cha hiểu rất rõ rằng công việc không thể chỉ dựa vào cảm hứng, và mọi hành trình dù dài đến đâu cũng sẽ hoàn thành nếu bản thân không bỏ cuộc. Scaloni trở thành một cầu thủ kiên trì theo đúng nghĩa: âm thầm đóng góp, đến mức ít ai nhớ rằng ông từng nằm trong thế hệ vàng của Deportivo La Coruna lên ngôi vô địch La Liga năm 2000. Ông cũng góp mặt tại World Cup 2006, giải đấu lớn đầu tiên trong sự nghiệp của Messi. Nhưng sau cùng, công chúng hầu như không mấy ấn tượng về sự nghiệp thi đấu của ông, tương tự như việc người ta ít khi nhớ tới chiếc xe tải chở nguyên vật liệu để lát nên con đường mình đang đi.

Scaloni (áo trắng, giữa) cùng Carlos Tevez (phải) và Leandro Cufre đùa nghịch cùng Messi (áo đỏ) trong thời gian dự World Cup 2006 tại Đức. Ảnh: AP

Xây dựng ngôi nhà chung thay vì một đội bóng

Vào năm 2018, sau thất bại cay đắng của Argentina tại Nga và tình hình tài chính kiệt quệ của liên đoàn do phải đền bù hợp đồng cho Jorge Sampaoli, họ buộc phải chọn Scaloni – vị chiến lược gia tạm quyền bước sang tuổi 40 với lý lịch khiêm tốn là dẫn dắt đội U20 và một giải đấu giao hữu ít người quan tâm. Làn sóng phản đối và hoài nghi xuất hiện trên khắp cả nước, trong đó gay gắt nhất vẫn là Maradona. Mặc kệ búa rìu dư luận, ông vẫn âm thầm hoàn thành nhiệm vụ của mình. Nhiều năm sau, khi đã đưa đội tuyển lên đỉnh thế giới, ông chỉ nhẹ nhàng nhún vai khi có người gợi lại những lời châm biếm năm xưa của "Cậu bé vàng". Ông không hề oán trách hay tỏ ra cay cú mà chia sẻ: "Diego nhận xét hoàn toàn đúng, bởi thời điểm đó tôi thực sự chưa có kinh nghiệm". Người đi xe đạp không tốn sức tranh cãi với những cơn gió ngược, họ chỉ lặng lẽ cúi đầu và tiếp tục hành trình.

Một trong những quyết định đầu tiên của Lionel "lớn" khi tiếp quản ghế nóng là thuyết phục Lionel "nhỏ" quay trở lại cống hiến. Chiến lược gia này đã chủ động cất chiếc áo số 10 để chờ đợi người đàn em. Ông cùng Messi thảo luận về tương lai, về những vấp ngã đã qua và hứa hẹn sẽ tạo ra một môi trường thi đấu thoải mái, ít áp lực nhất. Scaloni không chọn cách tiếp cận bề trên của một người thầy, cũng không sùng bái anh như một tín đồ. Ông lựa chọn một vị thế ngang hàng như một người anh, một người bạn, một người đồng đội cũ từng chung phòng thay đồ, từng trao những đường chuyền đầu tiên và cùng tham dự một kỳ World Cup, người đã đến bên cạnh động viên khi anh rơi lệ ở Budapest cũng như trên đất Đức khi Argentina bị loại.

Thay vì xây dựng một hệ thống chiến thuật xoay quanh và phục vụ riêng cho Messi như các đời huấn luyện viên trước, ông thiết lập một mái nhà chung để người đội trưởng được thoải mái sinh sống. Ông dũng cảm gạch tên những công thần đã sa sút phong độ, đồng thời trao cơ hội cho các gương mặt trẻ tuổi và còn xa lạ với công chúng như De Paul, Romero, Julián Álvarez, Enzo Fernández – những người luôn coi Messi như một người anh cả ruột thịt trong gia đình.

HLV Lionel Scaloni trên sân tập cùng Messi và Rodrigo De Paul khi Argentina tập trên sân Đại học Qatar tại Doha ngày 2/12/2022 chuẩn bị cho trận đấu Australia ở World Cup 2022. Ảnh: AFP

Sự bảo bọc và quả ngọt của sự chân thành

Mà đã là người một nhà thì luôn sẵn sàng chở che cho nhau. Tại vòng chung kết World Cup 2022, ngay sau thất bại bất ngờ trước Arab Saudi ở ngày ra quân làm rúng động nền bóng đá nước nhà, Scaloni đã triệu tập riêng nhóm cầu thủ trụ cột gồm thủ thành Dibu Martínez, trung vệ Nicolas Otamendi, tiền vệ De Paul cùng tiền đạo Lautaro Martinez để căn dặn: "Chúng ta không được phép đè nặng áp lực lên đôi vai của số 10". Suốt gần hai thập kỷ, mỗi khi đội tuyển sẩy chân, dư luận quốc gia lại trút mọi báng bổ lên ngôi sao sáng nhất. Scaloni chính là người đầu tiên đưa ra mệnh lệnh thay đổi điều tồi tệ đó.

Và các học trò đã hiện thực hóa yêu cầu của ông theo cách vượt bậc so với mọi lý thuyết thông thường. De Paul tự nhận mình giống như "người trợ lý xách nước bổ cam" cho Messi. Anh trở thành tâm điểm của những bức ảnh chế và các đoạn video hài hước trên mạng xã hội: mỗi khi có bất kỳ ai phạm lỗi với số 10 trên sân, tiền vệ này sẽ lập tức lao đến với gương mặt hầm hố như một vệ sĩ đích thực. Ở ngoài sân cỏ, anh luôn đồng hành cùng đàn anh từ phòng ăn cho đến sân tập. Công chúng có thể bật cười trước những hình ảnh ấy, nhưng ẩn sau đó là một sự thật đầy xúc động: lần đầu tiên, thiên tài cô độc của làng túc cầu cảm nhận được sự bảo vệ vững chắc. Mới đây, sau thắng lợi lội ngược dòng 2-1 trước tuyển Anh ở bán kết, ống kính truyền hình đã ghi lại lời nhắn nhủ của Romero dành cho Messi: "Nếu chúng ta giành chức vô địch, anh sẽ tiếp tục thi đấu thêm vài năm nữa chứ?".

Thành quả từ mái nhà chung mà vị chiến lược gia này kiên trì vun đắp là điều ai cũng rõ: Argentina đăng quang Copa América 2021 ngay trên thánh địa Maracana của kình địch Brazil, đập tan cơn khát danh hiệu kéo dài 28 năm. Kế đến là chiếc cúp vàng World Cup 2022 sau một trận chung kết kịch tính và vĩ đại nhất lịch sử, nơi Lionel "lớn" Scaloni giúp Lionel "nhỏ" Messi hoàn thiện bộ sưu tập danh hiệu cao quý còn thiếu. Trước khi bước vào trận cầu sinh tử năm đó, ông tập hợp toàn đội để truyền lửa. Tuy nhiên, chỉ mới nói được hai phút, ông đã nghẹn ngào bật khóc và càng lúc càng xúc động mạnh hơn. Thủ môn Dibu sau này nhớ lại đầy vui vẻ: "Ông ấy bảo 'Nào, tôi có vài điều muốn nhắn nhủ các cậu...' rồi cứ thế tuôn nước mắt liên tục".

Lionnel Messi gương cao cúp vàng cùng HLV Lionel Scaloni vẫy tay chào khi tuyển Argentina hạ cánh xuống phi trường Ezeiza, Buenos Aires ngày 20/12/2022, sau chức vô địch World Cup 2022. Ảnh: Reuters

Dù các học trò đùa vui rằng đó là "buổi họp chiến thuật tệ nhất trong lịch sử", họ vẫn bước vào sân và cống hiến một trận cầu để đời. Các cầu thủ không trung thành với Scaloni vì những lời nói hoa mỹ, họ cống hiến hết mình vì sự chân thành và giàu tình cảm của ông. Thủ thành Dibu đã đúc kết ngắn gọn về người thầy của mình: "Giá trị lớn nhất của Scaloni nằm ở việc toàn bộ cầu thủ đều sẵn sàng xả thân vì ông ấy".

Trái tim tỉnh lẻ giữa dòng chảy bóng đá hiện đại

Một điều khá đặc biệt là những vinh quang tột đỉnh không giúp chứng rối loạn lo âu của ông thuyên giảm. Sau chiến tích năm 2022, ông bộc bạch: "Những nỗi sợ hãi trước đây chưa từng có bỗng chốc tự tìm đến". Ông rơi vào tình trạng mất ngủ kéo dài và trở nên nhạy cảm hơn. Có lẽ bởi người đàn ông gốc Pujato hiểu rõ rằng mọi danh hiệu rồi cũng sẽ qua đi, hành trình ngày mai vẫn phải tiếp tục, và tương tự như việc đạp xe, nếu ngừng vận động thì bản thân sẽ ngã quỵ. Cách đây hai tuần, trong giai đoạn căng thẳng chuẩn bị cho chiến dịch World Cup 2026, khi một vụ tai nạn nghiêm trọng cướp đi sinh mạng của 4 người tại một thị trấn lân cận quê nhà Pujato, ông đã gửi về một thông điệp vô cùng xúc động. Dù đang đứng ở sân chơi lớn nhất hành tinh, tâm trí ông vẫn hướng về nhịp sống bình dị của thị trấn bốn nghìn dân nằm bên quốc lộ 33.

Giờ đây tại New Jersey, ở phía bên kia chiến tuyến sẽ là sự xuất hiện của một người đàn ông có nhiều nét tương đồng kinh ngạc với Scaloni: Luis De La Fuente, con trai của một chủ tiệm may vá tại Haro – thị trấn với 10.000 dân thuộc vùng rượu vang La Rioja. Một người là con của bà chủ tiệm khâu vá và người cha thủy thủ quanh năm lênh đênh trên biển. Người còn lại là con của bác tài xế xe tải chở đá. Một người từng khiến công chúng ngơ ngác hỏi "Luis nào thế?". Người kia bị chính huyền thoại Maradona chê bai không đủ khả năng điều khiển giao thông. Một người lựa chọn những làn điệu bolero để xoa dịu nỗi đau, còn một người chọn cách khóc nức nở một cách công khai không chút giấu giếm. Cả hai chiến lược gia đều đáp trả những lời châm chọc bằng một phương thức giống nhau: giữ sự im lặng và chứng minh bằng thời gian.

Scaloni (trái) trong một chuyến đạp xe ở quê nhà Santa Fe năm 2023. Ảnh: TyC Sports

Bóng đá ngày nay dường như thuộc về những thành phố sầm uất, những trung tâm đào tạo trị giá hàng trăm triệu USD cùng các chiến lược gia mang thương hiệu toàn cầu. Thế nhưng, trận cầu đỉnh cao nhất của bộ môn này – trận chung kết thế giới – lại được định đoạt bởi hai con người xuất thân từ vùng tỉnh lẻ, những người mà nếu chúng ta vô tình bắt gặp ngoài phố khi một người đang xếp hàng mua rượu còn người kia đang dắt xe đạp, sẽ chẳng ai mảy may chú ý.

Chỉ một trong hai chiến lược gia bước lên bục vinh quang. Thế nhưng, dù đêm ấy lễ hội có kéo dài ở Haro hay tiếng còi xe tải vang vọng dọc quốc lộ 33 tại Pujato, thì môn thể thao vua vẫn chiến thắng theo một cách trọn vẹn: nó nhắc nhở chúng ta rằng những điều vĩ đại nhất từ trước đến nay vẫn luôn được vun đắp từ những chi tiết vô cùng nhỏ bé. Một mũi kim khâu hay một đường chuyền bóng.

Cảm ơn quý độc giả đã dành thời gian theo dõi bài viết sâu sắc này về hành trình đầy cảm xúc của HLV Lionel Scaloni. Để không bỏ lỡ những câu chuyện bóng đá hấp dẫn và những phân tích chiến thuật độc đáo khác, xin mời quý vị tiếp tục khám phá các bài viết liên quan ngay phía dưới.