Những giây phút cuối cùng trước khi một người ra đi thường đi kèm với loạt biểu hiện sinh lý mang tính quy luật, có thể nhận diện rõ ràng. Neal K. Shah, nhà nghiên cứu y tế và giám đốc điều hành của CareYaya — tổ chức chuyên cung cấp dịch vụ chăm sóc người cao tuổi tại Mỹ — khẳng định rằng quá trình cận tử luôn diễn ra theo những "quy luật" nhất định.
Ông Shah thường xuyên đăng tải các video phân tích về giai đoạn cuối đời và nhận định rằng các điều dưỡng, y tá trong lĩnh vực chăm sóc giảm nhẹ chính là những người có kinh nghiệm thực tế phong phú nhất trong việc quan sát và nhận biết các dấu hiệu này, nhờ trực tiếp chứng kiến khoảnh khắc lâm chung của nhiều bệnh nhân.
Dấu hiệu rõ rệt nhất báo trước cái chết
Theo nhà nghiên cứu, nếu cần chỉ ra một biểu hiện điển hình nhất cho thấy cái chết đang đến gần, đó chính là chuỗi thay đổi xuất hiện chỉ vài phút trước khi bệnh nhân trút hơi thở cuối. Ông cho biết hầu hết bệnh nhân đều trải qua một hiện tượng chung, được gọi là "settling" — tức trạng thái buông lỏng hoàn toàn.
Những người vốn đang căng cứng hoặc bồn chồn bỗng dưng trở nên thư thái hẳn, như thể một gánh nặng vô hình vừa được nhấc đi. Đồng thời, hơi thở của họ cũng thay đổi theo, chuyển sang nhịp chậm và đều hơn khi sự tĩnh lặng dần bao trùm cả thân thể.
Ông Neal K. Shah chia sẻ về những dấu hiệu trước khi qua đời của bệnh nhân trong một video hôm 14/6. Video: YouTube Neal K. Shah
Hiện tượng "surge" — bùng phát năng lượng trước khi ra đi
Trong một số trường hợp, đội ngũ y tế ghi nhận những bệnh nhân đang hôn mê sâu, không có phản ứng, bỗng nhiên hồi tỉnh và bắt đầu tương tác, trò chuyện với người xung quanh. Điều đặc biệt là họ thường hướng ánh mắt về phía một "sự hiện diện" không thể nhìn thấy trong phòng, hoặc dường như nhận ra những người thân đã mất từ lâu.
Ông Shah cho hay vào những khoảnh khắc ấy, nét biểu cảm trên khuôn mặt người bệnh mang một sắc thái rất đặc biệt mà thuật ngữ y học thuần túy khó lòng diễn đạt hết. Hiện tượng đột ngột tỉnh táo sau thời gian dài hôn mê được gọi là "surge" — hay còn được hiểu là sự bùng phát năng lượng lần cuối của cơ thể, gần với khái niệm "hồi quang phản chiếu" trong dân gian.
Ảnh minh họa: Nurseslabs
Y tá tại Los Angeles và hiện tượng "the rally"
Julie McFadden, y tá chuyên về chăm sóc giảm nhẹ và hồi sức tích cực tại Los Angeles, cũng đã nhiều lần chứng kiến hiện tượng tương tự. Trong y khoa, đây còn được gọi là "sự hồi sức tạm thời" (the rally). Theo bà McFadden, hiện tượng này thường xuất hiện khi người bệnh đã suy kiệt nặng và được dự báo sẽ qua đời trong vòng vài ngày tới.
Ở giai đoạn đó, bệnh nhân đột ngột có những cải thiện rõ nét: biết đòi ăn, chủ động bắt chuyện, thậm chí đứng dậy đi lại và trở lại tính cách vui vẻ, hài hước như ngày bình thường. Tuy nhiên, phần lớn những bệnh nhân này sẽ ra đi chỉ vài ngày sau đó, thậm chí ngay trong đêm hôm ấy.
Số liệu thống kê cho thấy khoảng một phần ba số bệnh nhân trong chương trình chăm sóc giảm nhẹ trải qua hiện tượng này. Chính vì vậy, các y bác sĩ thường chủ động trao đổi trước với gia đình, nhằm tránh để họ bị choáng váng hay sụp đổ tâm lý khi người thân đột ngột mất đi ngay sau một vài ngày tưởng chừng đang hồi phục tốt.
Thính giác — giác quan tồn tại đến cùng
Bên cạnh những hiện tượng kể trên, ông Shah đặc biệt nhấn mạnh: thính giác là một trong những giác quan cuối cùng mất đi trong giai đoạn cận tử. Điều đó đồng nghĩa với việc dù người thân đang dần lịm đi, họ vẫn có thể nghe được âm thanh và lời nói từ những người ở bên. Đây chính là cơ hội sau chót để gia đình thủ thỉ những điều muốn gửi gắm, những lời yêu thương hay lời tạm biệt cuối cùng.
Neal K. Shah, một nhà nghiên cứu y tế kiêm giám đốc điều hành doanh nghiệp chuyên cung cấp dịch vụ chăm sóc người cao tuổi ở Mỹ. Ảnh: Medcity News
Cảm ơn bạn đã dành thời gian đọc bài viết. Những thông tin về giai đoạn cuối đời không chỉ giúp chúng ta hiểu hơn về y học mà còn là hành trang quý giá để đồng hành cùng người thân trong những khoảnh khắc quan trọng nhất. Mời bạn tiếp tục khám phá thêm các bài viết liên quan ngay bên dưới.
Ý kiến bạn đọc (0)