Các hãng xe Nhật Bản bắt tay thành lập liên minh trước áp lực cạnh tranh từ Trung Quốc

Các doanh nghiệp sản xuất ô tô tại xứ sở hoa anh đào đang triển khai kế hoạch đồng bộ hóa các bộ phận kỹ thuật trên toàn bộ thị trường. Bước đi này nhằm mục đích tối ưu hóa chi phí sản xuất, đồng thời nâng cao năng lực cạnh tranh trong bối cảnh các đối thủ đến từ Trung Quốc đang vươn lên mạnh mẽ.

Trước những thách thức lớn từ xu hướng điện hóa toàn cầu và sự bành trướng của ngành công nghiệp xe hơi Trung Quốc, các nhà sản xuất ô tô Nhật Bản đang thảo luận về phương án chuẩn hóa linh kiện ở quy mô diện rộng. Chiến lược này được kỳ vọng sẽ giúp giảm thiểu ngân sách vận hành, củng cố vị thế trên thị trường và giải phóng nguồn lực để đầu tư vào các giải pháp công nghệ thế hệ mới.

Xu hướng đồng bộ hóa linh kiện trong ngành công nghiệp ô tô toàn cầu

Việc chia sẻ và dùng chung các bộ phận cấu thành từ lâu đã là phương thức quen thuộc để các nhà sản xuất tiết kiệm chi phí, áp dụng cho cả những dòng xe trong cùng một nhà lẫn giữa các thương hiệu ở phân khúc khác nhau. Bước vào những năm 2010, cấu trúc khung gầm MQB do Volkswagen phát triển đã trở thành một cột mốc điển hình cho phương pháp này. Kể từ đó, hàng loạt tập đoàn lớn đã tiến hành thu hẹp số lượng nền tảng kỹ thuật nhằm hướng tới quy trình sản xuất đồng nhất và tiết kiệm hơn.

Mặc dù vậy, chiến lược này vẫn bộc lộ những mặt hạn chế nhất định. Trong nhiều năm, Volkswagen liên tục đối mặt với những lời phê bình khi các dòng sản phẩm của họ có thiết kế quá tương đồng. Việc các thương hiệu khác nhau cùng sử dụng chung một hệ thống linh kiện dễ khiến người tiêu dùng có định kiến rằng nhà sản xuất đang tìm cách cắt giảm chi phí, hoặc chỉ đơn thuần thay đổi bộ nhận diện để ra mắt một mẫu xe mới.

Công nhân trong một nhà máy của Toyota tại thành phố Toyota, tỉnh Aichi. Ảnh: AFP

Tuy nhiên, ngành công nghiệp ô tô Nhật Bản hiện đang hướng tới một mục tiêu lớn hơn, đó là mở rộng phạm vi đồng bộ hóa linh kiện vượt ra ngoài khuôn khổ của một tập đoàn để áp dụng giữa nhiều nhà sản xuất độc lập với nhau.

Chiến lược liên minh quy mô lớn của các nhà sản xuất Nhật Bản

Tầm nhìn từ ban lãnh đạo hiệp hội

Lịch sử ngành xe hơi từng chứng kiến không ít dự án hợp tác song phương. Có thể kể đến việc BMW cùng Toyota bắt tay phát triển bộ đôi Z4 và Supra, hay Mazda và Fiat kết hợp sản xuất mẫu Fiat 124 Spider dựa trên nền tảng của Mazda MX-5. Dẫu vậy, định hướng mà các tập đoàn ô tô Nhật Bản đang hướng tới lần này có quy mô toàn diện và sâu rộng hơn rất nhiều. Ý tưởng mang tính chiến lược này được khởi xướng bởi Koji Sato, Tổng giám đốc Toyota, đồng thời là Chủ tịch Hiệp hội các nhà sản xuất ô tô Nhật Bản (JAMA) - tổ chức quy tụ các ông lớn gồm Toyota, Honda, Nissan, Mazda, Subaru, Mitsubishi và Suzuki. Bên cạnh hai vai trò trên, ông Sato còn đảm nhận vị trí Giám đốc phụ trách ngành công nghiệp của Toyota, trực tiếp thúc đẩy các cơ chế chính sách mang lại lợi thế cho toàn ngành.

Đứng trước bối cảnh mới, ông Sato nhận định rằng ngành sản xuất xe hơi tại Nhật Bản đang bước vào một chu kỳ thay đổi mang tính bước ngoặt. Đây chính là thời điểm quan trọng để toàn bộ các doanh nghiệp trong ngành thúc đẩy tiến trình đổi mới và thực hiện những bước cải tổ mang tính quyết định.

Tập trung nguồn lực cho công nghệ cốt lõi

Đồng quan điểm với người đứng đầu JAMA, Giám đốc điều hành Nissan Ivan Espinosa nhận định việc quy chuẩn hóa hệ thống linh kiện sẽ giúp các doanh nghiệp giải phóng được nguồn lực lớn. Nhờ đó, các hãng có thể tập trung đầu tư vào các mảng công nghệ mà người tiêu dùng thực sự quan tâm, bao gồm hệ thống phần mềm tương tác mới, công nghệ hỗ trợ lái xe thông minh và giải pháp sạc siêu nhanh cho xe điện.

Ông Espinosa chia sẻ thêm rằng các bên đang tích cực thảo luận về những kế hoạch có thể triển khai cùng nhau, xuất phát từ thực tế là ngành công nghiệp tại một số quốc gia khác đang có sự gắn kết tốt hơn. Trong giai đoạn tới, mối quan hệ hợp tác giữa các thương hiệu ô tô Nhật Bản chắc chắn sẽ được thắt chặt hơn nữa.

Giai đoạn đầu của quá trình hợp tác sẽ tập trung vào những cấu kiện nằm sâu bên trong mà khách hàng ít khi chú ý tới, tương tự như mô hình đang áp dụng nội bộ tại mỗi hãng. Các chi tiết được lựa chọn có thể là hệ thống dây điện, các đường ống dẫn môi chất kỹ thuật hoặc các bộ phận cơ khí khuất tầm nhìn, thay vì các thành phần cốt lõi bên ngoài như kiểu dáng vỏ xe hay cấu trúc hệ thống khung gầm. Ông Sato cũng không đưa ra bất kỳ thông tin nào về việc các bên sẽ chia sẻ chung nền tảng phát triển xe hay cấu trúc phần thân trên.

Những cơ hội và thách thức từ xu hướng quy chuẩn hóa

Nhìn lại quá khứ, các liên minh chiến lược hoặc những thương vụ sáp nhập lớn từng tạo ra các nền tảng kỹ thuật dùng chung. Một ví dụ điển hình là hệ thống khung gầm LX của Chrysler, dù được phát triển dựa trên nền tảng LH của hãng này nhưng vẫn được thiết kế để tương thích tối đa với nhiều linh kiện từ Mercedes cũng như dòng xe van Sprinter thuộc tập đoàn Daimler.

Việc đồng bộ hóa các bộ phận kỹ thuật luôn tồn tại hai mặt song hành. Ford và General Motors từng hợp tác nghiên cứu hệ truyền động tự động 10 cấp, song mỗi thương hiệu vẫn tiến hành những tinh chỉnh chuyên biệt nhằm mang lại những cảm giác vận hành khác biệt cho người lái.

Đối với những tín đồ đam mê xe hơi, xu hướng các dòng sản phẩm ngày càng trở nên giống nhau không phải là một tín hiệu tích cực. Việc quy chuẩn hóa tuy giúp tối ưu hóa chi phí và đơn giản hóa dây chuyền lắp ráp, nhưng lại có nguy cơ làm phai nhạt đi bản sắc riêng biệt của từng thương hiệu. Ở góc độ ngược lại, việc nhiều nhà sản xuất cùng chia sẻ một hệ thống linh kiện sẽ đem đến sự tiện lợi lớn cho người sử dụng và các trung tâm sửa chữa trong việc tìm kiếm phụ tùng thay thế. Nhìn chung, những mặt lợi và hại của xu hướng này vẫn đang là đề tài thu hút nhiều luồng ý kiến khác nhau, song đối với các chuyên gia phân tích tài chính, đây rõ ràng là một công cụ hữu hiệu giúp các tập đoàn tiết kiệm ngân sách một cách tối ưu.

Cảm ơn quý độc giả đã dành thời gian theo dõi bài viết này. Để cập nhật thêm những thông tin mới nhất và các góc nhìn sâu sắc về xu hướng phát triển của ngành công nghiệp ô tô toàn cầu, xin mời quý vị tiếp tục khám phá các bài viết gợi ý ngay phía dưới.